Krasnoludy
Krasnoludy (khuzdul: Khazâd; sindarin: Naugrim – „karłowaci ludzie”, Gonnhirrim – „mistrzowie kamienia”) stanowią jedną z głównych ras rozumnych Śródziemia. Zostały stworzone przez Valę Aulëgo Kowala w Wieku Ciemności, jeszcze przed przebudzeniem Pierworodnych (Eldarów)¹.
Pochodzenie i akt stworzenia
Według przekazu Ainulindalë i Valaquenty, Aulë, pragnąc uczniów zdolnych pojąć jego miłość do materii, ukształtował w tajemnicy Siedmiu Ojców Krasnoludów w podziemnej komnacie pod górami². Czyn ten spotkał się z naganą Eru Ilúvatara, który przypomniał Aulëmu, że jedynie on posiada władzę nad nadawaniem życia. Skruszony Aulë był gotów zniszczyć swe dzieło, lecz Ilúvatar, widząc jego pokorę, obdarzył krasnoludy prawdziwą świadomością i wolą.
Zgodnie z wolą Ilúvatara krasnoludy miały jednak przebudzić się dopiero po elfickich Pierworodnych, a zatem nie zostały zaliczone do Pierwszych ani Drugich Dzieci Ilúvatara w sensie ścisłym, lecz zajęły miejsce pośrednie w porządku stworzenia³.
Cechy fizyczne i kulturowe
Krasnoludy cechował niski wzrost (zwykle 4–5 stóp), krępa budowa ciała oraz wyjątkowa odporność na trudy fizyczne, zimno i ogień⁴. Słynęły z długowieczności – ich życie często przekraczało 250 lat – a także z wytrwałości, uporu i odwagi w walce.
Językiem rodzimym krasnoludów był khuzdul, którego nauczanie obcym było surowo zabronione. Nawet imiona osobiste rzadko ujawniano; w kontaktach z innymi ludami posługiwano się imionami przybranymi w językach elfów lub ludzi. Aulë czczony był wśród krasnoludów pod imieniem Mahal, jako ich stwórca i opiekun⁵.
Rzemiosło i organizacja polityczna
Od najdawniejszych czasów krasnoludy wyróżniały się mistrzostwem w górnictwie, kamieniarstwie i kowalstwie. Ich największe królestwa w Pierwszej Erze istniały w Belegoście i Nogrodzie w Górach Błękitnych oraz w Khazad-dûm w Górach Mglistych, siedzibie Ludu Durina⁶.
Na zlecenie króla Thingola krasnoludy wyrzeźbiły Menegroth, kamienne tysiącsalowe miasto Doriathu. Z Nogrodu pochodził również słynny kowal Telchar, twórca legendarnych ostrzy, w tym miecza Narsil.
Zarys dziejów
Pierwsza Era
Krasnoludy uczestniczyły w wojnach Beleriandu, często jako sojusznicy elfów przeciw Morgothowi. Szczególnie zapisał się król Azaghâl z Belegostu, który w Bitwie Niezliczonych Łez zranił smoka Glaurunga, przypłacając to życiem⁷.
Druga Era
Okres ten był czasem największego rozkwitu Khazad-dûm, zwłaszcza dzięki wydobyciu mithrilu i współpracy z elfami z Eregionu. W tym czasie krasnoludy otrzymały również Siedem Pierścieni Władzy, które zwiększyły ich bogactwo, lecz wzmogły chciwość i konflikty⁸.
Trzecia Era
W 1980 r. T.E. w Morii przebudzony został Balrog, co doprowadziło do opuszczenia Khazad-dûm. Krasnoludy rozproszyły się, zakładając nowe siedziby m.in. w Ereborze i Żelaznych Wzgórzach. W latach 2793–2799 rozegrała się Wojna Krasnoludów i Orków, zakończona bitwą pod Azanulbizar.
W 2770 r. Smaug zniszczył Erebor, a dopiero Wyprawa Thorina II Dębowej Tarczy (2941) doprowadziła do odzyskania Samotnej Góry, choć sam Thorin poległ w Bitwie Pięciu Armii. Królem został Dáin II Żelazna Stopa⁹.
Podczas Wojny o Pierścień krasnoludy broniły Ereboru i Dale przed najazdem Easterlingów. Po śmierci Dáina II władzę objął Thorin III Kamienny Hełm.
Czwarta Era
W Czwartej Erze głównymi ośrodkami krasnoludów pozostały Erebor oraz Aglarond (Lśniące Jaskinie), gdzie panował Gimli, syn Glóina, członek Drużyny Pierścienia. Według późnej tradycji Gimli odpłynął wraz z Legolasem do Amanu, co czyni go jedynym znanym krasnoludem, któremu pozwolono przekroczyć Zachodnie Morze¹⁰.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”, „Valaquenta”.
- Tamże.
- Tamże; The Lord of the Rings, Dodatek A.
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek F.
- The Silmarillion, „Of the Naugrim and the Edain”.
- Tamże, „Of the Fifth Battle: Nirnaeth Arnoediad”.
- The Silmarillion, „Of the Rings of Power and the Third Age”.
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Dodatek A.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
