Dunharrow
Dunharrow – starożytna górska twierdza-schronienie położona w krainie Rohan, w dolinie Harrowdale u północnych podnóży Dwimorbergu w Górach Białych (Ered Nimrais). Pełniła funkcję naturalnie ufortyfikowanego obozu wojskowego oraz miejsca schronienia ludności w czasach zagrożenia¹. Jej strategiczne znaczenie wynikało zarówno z położenia geograficznego, jak i z wyjątkowej topografii terenu.
Topografia i funkcja obronna
Dostęp do Dunharrow prowadził wąską, krętą drogą wspinającą się serpentynami wzdłuż stromych zboczy górskich. Trakt ten był dodatkowo flankowany przez rzędy monumentalnych, okrągłych kamieni ustawionych w kształt przypominający sylwetki ludzkie, które pełniły funkcję symboliczną i psychologiczną, potęgując aurę grozy wokół miejsca². Na szczycie znajdowała się rozległa, dobrze nawodniona wysokogórska równina, zdolna pomieścić znaczne siły zbrojne wraz z zapleczem logistycznym.
Dunharrow nie było twierdzą w sensie klasycznych murów i baszt, lecz raczej naturalną fortecą, której obronność opierała się na niedostępności terenu oraz kontroli wąskich przejść.
Geneza historyczna
Początki Dunharrow sięgają Drugiej Ery, kiedy zostało założone przez Ludzi Gór Białych, przodków późniejszych Dunlendingów³. Lud ten zamieszkiwał regiony Ered Nimrais jeszcze przed przybyciem Dúnedainów i założeniem królestw Arnoru i Gondoru. W okresie ekspansji Gondoru Ludzie Gór złożyli przysięgę wierności Isildurowi, synowi Elendila.
Przysięga ta została jednak złamana, gdy w obliczu wojny z Sauronem odmówili wsparcia Gondorowi, sprzymierzając się pośrednio z Władcą Ciemności⁴. W konsekwencji Isildur obłożył ich klątwą, skazując na trwanie w stanie nieumarłym aż do czasu wypełnienia zdradzonej przysięgi.
Umarli z Dunharrow i Ścieżki Umarłych
Po śmierci Ludzie Gór stali się znani jako Umarli z Dunharrow, widmowe istoty nawiedzające Ścieżki Umarłych w masywie Dwimorbergu. Ich obecność uczyniła region miejscem powszechnie unikanym, obdarzonym w tradycji Rohirrimów aurą przekleństwa i nadprzyrodzonej grozy⁵. Dunharrow funkcjonowało zatem nie tylko jako punkt strategiczny, lecz także jako przestrzeń liminalna, łącząca świat żywych i umarłych.
Dunharrow w Wojnie o Pierścień
W roku 3019 Trzeciej Ery Dunharrow odegrało istotną rolę w wydarzeniach Wojny o Pierścień. Stało się miejscem koncentracji wojsk Rohanu przed marszem na Pola Pelennoru⁶. W tym samym czasie przybył tam Aragorn II Elessar, prawowity dziedzic Isildura, który wezwał Umarłych z Dunharrow, przypominając im o dawnej przysiędze.
Widmowa armia odpowiedziała na wezwanie, wspomagając Aragorna w południowym Gondorze. Po wypełnieniu zobowiązania klątwa została zdjęta, a Umarli zaznali ostatecznego spokoju, kończąc wielowiekową historię zdrady i odkupienia⁷.
Znaczenie symboliczne
W narracji Tolkiena Dunharrow stanowi symbol złamanej przysięgi i jej konsekwencji, a zarazem miejsca oczyszczenia poprzez wypełnienie zobowiązania. Łączy w sobie elementy krajobrazu sakralnego, militarnego i mitologicznego, wpisując się w szerszy motyw odpowiedzialności moralnej, który przenika dzieje Śródziemia.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. V, rozdz. 3.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Dodatek A.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Two Towers, ks. III.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, ks. V.
- Tamże.
Bibliografia
- Flieger, Verlyn, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Return of the King.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
