Dúnedainowie
Dúnedainowie (sindar. Dúnedain – „Ludzie Zachodu”) to potomkowie Númenorejczyków, wywodzący się bezpośrednio od Edainów Pierwszej Ery, którzy jako jedyni spośród ludzi pozostali wierni Valarom w wojnach z Morgothem¹. W nagrodę za lojalność otrzymali od Valarów wyspę Númenor, położoną na zachód od Śródziemia, gdzie w Drugiej Erze stworzyli jedno z najpotężniejszych królestw ludzi w dziejach Ardy².
Númenor i jego dziedzictwo
Królestwo Númenoru cechowało się wysokim poziomem kultury, wiedzy i organizacji politycznej. Númenorejczycy przewyższali inne ludy długowiecznością, siłą fizyczną oraz umiejętnościami rzemieślniczymi i żeglarskimi³. Z czasem jednak w ich społeczeństwie narastała pycha oraz lęk przed śmiercią, co doprowadziło do zerwania z Valarami i buntu przeciw porządkowi ustanowionemu przez Ilúvatara.
Kulminacją tego procesu był Akallabêth, czyli Upadek Númenoru w roku 3319 Drugiej Ery, kiedy wyspa została zatopiona, a jej mieszkańcy niemal całkowicie zgładzeni⁴.
Ocalenie Elendilich i królestwa na wygnaniu
Z zagłady ocalała jedynie niewielka grupa Númenorejczyków zwanych Elendilimi („Wiernymi”), którzy odrzucili kult Morgotha i sprzeciwili się tyranii Ar-Pharazôna. Pod wodzą Elendila oraz jego synów, Isildura i Anáriona, przybyli oni do Śródziemia i założyli dwa królestwa Dúnedainów: Arnor na północy oraz Gondor na południu⁵.
W początkowym okresie Drugiej i Trzeciej Ery oba państwa należały do najpotężniejszych sił politycznych Śródziemia. Dúnedainowie odegrali kluczową rolę w wojnach z Sauronem, zwłaszcza podczas Ostatniego Sojuszu Elfów i Ludzi, który doprowadził do jego pierwszego upadku⁶.
Upadek Arnoru i trwanie Gondoru
W kolejnych stuleciach potęga Dúnedainów stopniowo słabła. Arnor uległ rozpadowi na trzy mniejsze królestwa: Arthedain, Cardolan i Rhudaur, które nie były w stanie skutecznie przeciwstawić się zagrożeniu ze strony Czarowniczego Królestwa Angmaru. Ostateczny upadek Arnoru nastąpił w roku 1975 Trzeciej Ery, po klęsce w wojnie z Królem-Czarnoksiężnikiem⁷.
Od tego czasu północni Dúnedainowie przetrwali jedynie jako Strażnicy Północy – wędrowny lud, strzegący granic Eriadoru i zachowujący pamięć o dawnym królestwie.
Gondor zachował ciągłość państwową, lecz również doświadczał stopniowego osłabienia. W roku 2050 Trzeciej Ery wygasła linia królewska, a władzę przejęli Namiestnicy Gondoru, sprawujący rządy w imieniu nieobecnych królów⁸.
Dúnedainowie w Wojnie o Pierścień i odrodzenie
Podczas Wojny o Pierścień (3018–3019 T.E.) Dúnedainowie ponownie odegrali kluczową rolę w dziejach Śródziemia. Aragorn II, syn Arathorna, potomek Isildura i przywódca Strażników Północy, wystąpił jako prawowity dziedzic tronu Gondoru i Arnoru⁹.
Po klęsce Saurona Aragorn został koronowany na króla Elessara, jednocząc oba dawne królestwa w Zjednoczone Królestwo. Jego panowanie zapoczątkowało Czwartą Erę, w której Dúnedainowie odzyskali polityczną jedność i częściowo dawną świetność, choć epoka dominacji ludzi była już wyraźnie epoką schyłkową świata dawnej mitologii¹⁰.
Znaczenie kulturowe i symboliczne
W ujęciu mitologicznym Dúnedainowie stanowią przykład cywilizacji obdarzonej łaską, która ulega degradacji na skutek pychy, lecz zachowuje możliwość odkupienia dzięki wierności, pamięci i odpowiedzialności moralnej. Ich dzieje są jednym z centralnych motywów refleksji Tolkiena nad historią, przemijaniem i relacją władzy z etyką.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of Men into the West”.
- Tamże, „Akallabêth”.
- J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Akallabêth”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
- Tamże.
- Tamże.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King.
- V. Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
Bibliografia
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
