Dumbledors
Dumbledors to fantastyczna rasa skrzydlatych owadów pojawiająca się wyłącznie w żartobliwym poemacie J.R.R. Tolkiena Errantry (1933), należącym do wczesnej, poetyckiej twórczości autora¹. Istoty te nie są elementem kanonicznego legendarium Ardy i nie występują w żadnym z mitotwórczych tekstów związanych ze Śródziemiem.
W Errantry Dumbledors funkcjonują jako część groteskowego i humorystycznego bestiarium, wpisanego w konwencję literackiej zabawy słowem, rytmem i wyobraźnią. Tolkien nie dostarcza żadnych systematycznych informacji na temat ich biologii, pochodzenia czy funkcji w świecie przedstawionym; ich obecność ma charakter czysto stylistyczny i komiczny².
Kontekst językowy i etymologia
Nazwa dumbledor wywodzi się z angielskiego dialektyzmu oznaczającego trzmiela lub bąka – słowo to było używane m.in. w dialektach południowo-zachodniej Anglii³. Tolkien, filolog i znawca archaicznych form językowych, chętnie sięgał po takie wyrazy, wykorzystując ich fonetyczną osobliwość oraz potencjał humorystyczny.
W Errantry termin ten zostaje przekształcony w nazwę quasi-mitologiczną, oderwaną od realnego znaczenia zoologicznego, a jednocześnie zachowującą dźwiękonaśladowczy i żartobliwy charakter. Zabieg ten wpisuje się w szerszą praktykę Tolkiena polegającą na eksperymentowaniu z językiem jako źródłem fantazji literackiej⁴.
Status w twórczości Tolkiena
Dumbledors nie mają żadnego związku z mitologią Śródziemia ani z późniejszym, dojrzałym projektem legendarium. Errantry reprezentuje odmienny nurt twórczości Tolkiena: lekki, nonsensowny i skierowany ku tradycji angielskiej poezji humorystycznej oraz literatury dziecięcej⁵.
Z tego względu Dumbledors należy traktować nie jako „rasę” w sensie mitologicznym, lecz jako element poetyckiej gry językowej, pozbawiony ontologicznej ciągłości z innymi światami stworzonymi przez autora.
Znaczenie interpretacyjne
Z perspektywy badań nad twórczością Tolkiena Dumbledors są interesującym przykładem:
- wykorzystania dialektyzmu jako narzędzia kreacji fantastycznej,
- humorystycznego kontrapunktu wobec poważnej mitopoetyki Silmarillionu,
- wczesnego etapu eksperymentów językowych, które później znalazły bardziej rozbudowaną formę w legendarium Ardy.
Ich obecność potwierdza, że Tolkien postrzegał język nie tylko jako nośnik mitu, lecz także jako autonomiczne źródło literackiej zabawy i twórczej swobody.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, Errantry, 1933.
- Humphrey Carpenter, J.R.R. Tolkien: A Biography.
- Oxford English Dictionary, hasło „dumbledor”.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
- Verlyn Flieger, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
Bibliografia
- Flieger, Verlyn, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
- Tolkien, J.R.R., Errantry.
- Tolkien, J.R.R., The Monsters and the Critics and Other Essays.
- Carpenter, Humphrey, J.R.R. Tolkien: A Biography.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
