Dragons

Smoki (Dragons)

Smoki – najpotężniejsze istoty bestialne stworzone przez Morgotha Bauglira w twierdzy Angband w Pierwszej Erze Ardy. Stanowiły one kulminację jego dążeń do wypaczenia i instrumentalizacji materii ożywionej, łącząc w sobie brutalną siłę fizyczną, niszczycielską moc ognia oraz inteligencję zdolną do planowania, podstępu i manipulacji¹.

Pochodzenie i natura

Źródła nie precyzują jednoznacznie ontologicznej natury smoków, jednak badacze legendarium Tolkiena wskazują, że – podobnie jak wilkołaki czy balrogowie – były one istotami sztucznie stworzonymi, prawdopodobnie poprzez uwięzienie złych duchów w potężnych ciałach gadów lub przez głębokie skażenie pierwotnej materii Ardy². Smoki łączyły cechy zwierzęce z rozumnością porównywalną z istotami mówiącymi, a ich inteligencja często przejawiała się w pysze, chciwości i skłonności do zdrady.

Charakterystyczną zdolnością smoków było tzw. „zaklęcie spojrzenia” (ang. dragon-spell), czyli forma psychicznego oddziaływania, pozwalająca im paraliżować wolę ofiary, wzbudzać lęk lub manipulować rozmówcą³.

Klasyfikacja smoków

W tradycji tolkienowskiej wyróżnia się kilka podstawowych typów smoków:

1. Smoki zimne (cold-drakes) – pozbawione zdolności ziania ogniem; walczyły przy użyciu potężnych szczęk, pazurów i masy ciała. Były najliczniejsze i występowały zarówno w Pierwszej, jak i Trzeciej Erze⁴.
2. Urulóki (smoki ogniste) – ziejące ogniem, uznawane za najwyższy etap rozwoju tej rasy; do tej grupy należał Glaurung⁵.
3. Smoki pełzające i chodzące – formy wcześniejsze, pozbawione skrzydeł.
4. Smoki skrzydlate – pojawiły się dopiero w późnym okresie Pierwszej Ery; ich największym przedstawicielem był Ancalagon Czarny⁶.

Rola w dziejach Ardy

Smoki odegrały kluczową rolę w wojnach Morgotha przeciwko Eldarom i Edainom. Ich pojawienie się wielokrotnie przechylało szalę zwycięstwa na stronę Ciemności, szczególnie podczas bitwy Nirnaeth Arnoediad oraz w późniejszych fazach konfliktów Beleriandu⁷. Jedynie krasnoludy, wyposażone w zbroje odporne na ogień, potrafiły stawić im względnie skuteczny opór.

Po Wojnie Gniewu większość smoków została zgładzona, jednak niektóre przetrwały i w Trzeciej Erze ponownie pojawiły się na północy Śródziemia, zwłaszcza w Górach Szarych oraz w okolicach Ereboru⁸.

Najważniejsi przedstawiciele

• Glaurung, zwany Ojcem Smoków – pierwszy z urulókich; bezskrzydły, lecz obdarzony ogromną siłą i potężną mocą umysłową. Jego klątwy doprowadziły do tragedii Túrina Turambara⁹.
• Ancalagon Czarny – największy ze smoków skrzydlatych; jego upadek w Wojnie Gniewu symbolizował ostateczny kres potęgi Morgotha¹⁰.
• Scatha Robak – zimny smok z Gór Szarych, zabity przez Frama z Éothéodu; jego śmierć miała istotne konsekwencje polityczne w relacjach ludzi z krasnoludami¹¹.
• Smaug Złoty – największy smok Trzeciej Ery, zdobywca Ereboru i Dale; zabity w 2941 roku T.E. przez Barda Łucznika¹².

Zanik smoków

Po śmierci Smauga smoki stopniowo znikały z dziejów Śródziemia. Źródła sugerują ich demograficzny i kulturowy schyłek, a także brak nowej siły zdolnej do ich odtworzenia po upadku Morgotha i Saurona. W Czwartej Erze wspominane są już wyłącznie jako relikty dawnych, mrocznych czasów¹³.

---

Przypisy

1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „O powrocie Noldorów”.
2. J.R.R. Tolkien, Morgoth’s Ring.
3. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „O Túrnie Turambarze”.
4. J.R.R. Tolkien, Appendices to The Lord of the Rings.
5. Tamże.
6. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „O Wojnie Gniewu”.
7. Tamże, „Nirnaeth Arnoediad”.
8. J.R.R. Tolkien, The Hobbit.
9. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion.
10. Tamże.
11. J.R.R. Tolkien, Appendix A, „Annals of the Kings and Rulers”.
12. J.R.R. Tolkien, The Hobbit.
13. T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.

---

Bibliografia

• Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
• Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
• Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
• Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings (Appendices).
• Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring.
• Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.