Doriath

Doriath – jedno z najstarszych i najważniejszych elfickich królestw Beleriandu, zamieszkane przez Sindarów (Szarych Elfów), założone we Wiekach Gwiezdnego Światła przez króla Elwë Singollo, zwanego Thingolem, oraz jego małżonkę Melian, Maję z Amanu¹. Królestwo to odegrało kluczową rolę w dziejach Pierwszej Ery, stanowiąc centrum kultury sindarskiej oraz wyjątkowy przykład harmonijnego współistnienia elfów i istoty z rodu Ainurów.

Geneza i ustrój królestwa

Doriath powstał jeszcze przed wschodem Słońca i Księżyca, w czasie, gdy Sindarowie osiedlili się w środkowym Beleriandzie. Ośrodkiem władzy był Menegroth, zwany „Tysiącem Jaskiń”, rozległy kompleks podziemnych komnat wykutych przez krasnoludy z Nogrodu na polecenie Thingola². Menegroth pełnił funkcję zarówno dworu królewskiego, jak i symbolu bogactwa oraz artystycznego kunsztu królestwa.

Ustrój Doriathu miał charakter monarchii dziedzicznej, w której władza królewska wspierana była autorytetem Meliany, obdarzonej potężną wiedzą i mocą duchową. Dzięki temu królestwo cechowało się stabilnością polityczną i wysokim poziomem kultury.

Pas Meliany i izolacja Doriathu

Na początku Pierwszej Ery, wraz z powrotem Noldorów do Śródziemia i wybuchem Wojny o Silmarile, Melian otoczyła granice Doriathu potężnym zaklęciem ochronnym, znanym jako Pas Meliany³. Magiczna bariera uniemożliwiała wstęp do królestwa wszelkim istotom o złych zamiarach oraz obcym nieznającym właściwej drogi.

Dzięki tej ochronie Doriath przez długi czas pozostawał nietknięty przez wojny pustoszące Beleriand, zyskując miano Ukrytego Królestwa. Jednocześnie izolacja ta sprzyjała zachowaniu odrębności kulturowej Sindarów, ale też ograniczała ich zaangażowanie w sprawy polityczne innych ludów.

Silmaril i upadek królestwa

Los Doriathu został przesądzony przez wydarzenia związane z Silmarilami. Jeden z klejnotów trafił do Menegrothu wraz z naszyjnikiem Nauglamír, przyniesionym przez Berena i Lúthien. Obecność Silmarila doprowadziła do konfliktu między Thingolem a krasnoludami z Nogrodu, którzy – po sporze o zapłatę i prawa do dzieła – zabili króla w jego własnych komnatach⁴.

Po śmierci Thingola Melian opuściła Śródziemie i powróciła do Amanu, a wraz z jej odejściem Pas Meliany przestał istnieć⁵. Pozbawiony ochrony Doriath został splądrowany przez krasnoludy, a następnie – za panowania Diora Eluchíla, wnuka Thingola – zaatakowany przez synów Fëanora, domagających się zwrotu Silmarila⁶. Drugie splądrowanie Menegrothu zakończyło istnienie królestwa jako niezależnej jednostki politycznej.

Losy Doriathu po upadku

Po zniszczeniu Doriathu jego mieszkańcy rozproszyli się; część schroniła się w ujściach Sirionu, inni dołączyli do osiedli elfów na Wyspie Balar. Ostateczny kres ziemiom Doriathu przyniosła Wojna Gniewu u schyłku Pierwszej Ery, w wyniku której większa część Beleriandu została zatopiona przez morze⁷.

Znaczenie kulturowe i symboliczne

W tradycji elfickiej Doriath symbolizuje utraconą harmonię pomiędzy naturą, sztuką i władzą duchową. Jego dzieje ukazują napięcie pomiędzy izolacją a odpowiedzialnością za los świata, a także niszczącą siłę przysięgi i pożądania Silmarilów. W literackiej strukturze legendarium Tolkiena Doriath pełni funkcję mitu o królestwie doskonałym, którego upadek jest nieuchronny w obliczu skażenia świata złem⁸.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Sindar”.
Tamże, „Of Thingol and Melian”.
Tamże, „Of the Coming of Men into the West”.
Tamże, „Of the Ruin of Doriath”.
Tamże.
Tamże, „Of the Sons of Fëanor”.
Tamże, „Of the Voyage of Eärendil and the War of Wrath”.
V. Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.

Bibliografia

Carpenter, Humphrey (red.), The Letters of J.R.R. Tolkien.
Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.