Dol Amroth

Dol Amroth – portowe miasto i twierdza w południowym Gondorze, położone nad zatoką Belfalas. Było największym i najważniejszym ośrodkiem miejskim w tym lennie oraz jednym z pięciu głównych miast królestwa Gondoru w Trzeciej Erze¹. Miasto stanowiło siedzibę książąt Dol Amroth, którzy sprawowali dziedziczną władzę lenną, pozostając jednocześnie wasalami królów Gondoru.

Herb książąt Dol Amroth przedstawiał biały okręt i srebrnego łabędzia na błękitnym polu, symbolikę tę łączy się zarówno z morskim charakterem miasta, jak i z elfickim dziedzictwem regionu². W przekazach literackich ród książąt uchodził za jeden z najstarszych, najzamożniejszych i najbardziej prestiżowych rodów ludzkich w Gondorze.

Geneza nazwy i tradycja elficka

Nazwa miasta wiązana jest w tradycji z postacią Amrotha, elfiego władcy Lothlórien z Drugiej i wczesnej Trzeciej Ery³. Zgodnie z elfickimi podaniami Amroth, opłakując utratę Nimrodel, rzucił się do morza w pobliżu Belfalas i zginął, nie docierając do Amanu. Wspomnienie to miało zaważyć na symbolice i nazwie Dol Amroth, które zachowało w pamięci elfów jako miejsce związane z ich obecnością nad morzem.

Źródła sugerują, że aż do śmierci Amrotha w 1981 roku Trzeciej Ery elfy z Lothlórien mogły wykorzystywać port Dol Amroth jako punkt wypłynięć na Zachód, ku Nieśmiertelnym Krainom⁴. Tradycja ta tłumaczy wyjątkową estymę, jaką miasto cieszyło się zarówno wśród Eldarów, jak i Dúnedainów.

Rola polityczna i militarna

W strukturze państwowej Gondoru Dol Amroth pełniło funkcję kluczowego ośrodka morskiego i obronnego południowych wybrzeży. Książęta Dol Amroth dysponowali własnymi siłami zbrojnymi, flotą oraz znacznym zapleczem gospodarczym, opartym na handlu morskim i rybołówstwie⁵.

W czasie Wojny o Pierścień Dol Amroth odegrało istotną rolę militarną. Książę Imrahil z Dol Amroth przybył na pomoc Minas Tirith, dowodząc jednym z najzdyscyplinowanych kontyngentów Gondoru i wykazując się znaczącym autorytetem politycznym oraz wojskowym⁶. Jego postać stanowi literacki przykład ciągłości numenorejskiej kultury, w której elementy elfickie i ludzkie współistniały w harmonii.

Znaczenie kulturowe

W ujęciu interpretacyjnym Dol Amroth zajmuje szczególne miejsce w legendarium Tolkiena jako przestrzeń pogranicza elfów i ludzi, symboliczny relikt dawnej epoki, w której oba ludy pozostawały w bliskim kontakcie. Miasto łączy cechy numenorejskiej tradycji Dúnedainów z estetyką i pamięcią elficką, co znajduje wyraz zarówno w heraldyce, jak i w opisach jego mieszkańców⁷.

Dol Amroth bywa również interpretowane jako literacki odpowiednik idealizowanego portu śródziemnomorskiego, w którym morze, pamięć i dziedzictwo odgrywają rolę kluczowych nośników tożsamości kulturowej Gondoru.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Księga V.
Tamże, dodatki A i B.
J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The History of Galadriel and Celeborn”.
Tamże.
J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Księga V.
Tamże, rozdz. „The Siege of Gondor”.
T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
Tolkien, J.R.R., The Return of the King.
Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.