Denethor II
Denethor II był dwudziestym szóstym i ostatnim Namiestnikiem Gondoru, sprawującym władzę w latach 2984–3019 Trzeciej Ery. Pochodził z rodu Dúnedainów, był synem Ectheliona II, a jego rządy przypadły na okres bezpośrednio poprzedzający i obejmujący Wojnę o Pierścień¹.
Pochodzenie i rodzina
W roku 2976 Trzeciej Ery Denethor poślubił Finduilas z Dol Amroth, córkę księcia Adrahila. Małżeństwo to umocniło więzi pomiędzy Gondorem a potężnym lennem Belfalas². Z tego związku narodzili się dwaj synowie: Boromir (2978 T.E.) oraz Faramir (2983 T.E.).
Śmierć Finduilas w roku 2988 T.E. miała głęboki wpływ na psychikę Denethora. Od tego momentu źródła opisują go jako władcę coraz bardziej zamkniętego w sobie, surowego i nieufnego, skłonnego do pesymizmu oraz izolacji emocjonalnej³.
Rządy i polityka
Denethor II był władcą o wybitnych zdolnościach intelektualnych i politycznych. Odznaczał się dalekowzrocznością, żelazną wolą i głęboką znajomością historii Gondoru. Świadomy narastającego zagrożenia ze strony Mordoru, prowadził konsekwentną politykę obronną, wzmacniając umocnienia Minas Tirith oraz przygotowując królestwo na nieuchronny konflikt⁴.
Jednocześnie cechowała go głęboka nieufność wobec potencjalnych rywali i doradców, w szczególności Gandalfa Szarego oraz Aragorna, dziedzica Isildura. Denethor postrzegał ich nie jako sprzymierzeńców, lecz jako zagrożenie dla niezależności Gondoru i własnego autorytetu⁵.
Palantír i jego konsekwencje
Kluczowym elementem władzy Denethora było korzystanie z palantíru Minas Tirith, jednego z widzących kamieni Númenoru, przechowywanego w Białej Wieży. Dzięki niemu Denethor zdobywał wiedzę o ruchach wroga i stanie świata, co pozwalało mu skuteczniej przygotowywać Gondor do wojny⁶.
Jednak długotrwałe używanie palantíru wystawiło go na pośredni wpływ Saurona, który posiadał kamień z Orthanku. Choć Denethor nie został całkowicie zniewolony, stopniowo popadał w rozpacz i przekonanie o nieuchronności klęski, interpretując wizje w sposób skrajnie pesymistyczny⁷.
Upadek i śmierć
Podczas Wojny o Pierścień Denethor poniósł dwie druzgocące straty: śmierć ukochanego starszego syna Boromira oraz ciężkie zranienie Faramira, który zapadł w letarg wywołany Czarnym Oddechem Nazgûli po obronie Osgiliath.
Przekonany o rychłym upadku Minas Tirith i ostatecznej klęsce Gondoru, Denethor popadł w obłęd rozpaczy. Nakazał przygotowanie stosu pogrzebowego w Domach Umarłych, zamierzając spalić siebie i nieprzytomnego Faramira. Interwencja Gandalfa uratowała młodszego syna, jednak Denethor II popełnił samobójstwo, rzucając się w płomienie⁸.
Znaczenie i interpretacja
Postać Denethora II bywa interpretowana jako tragiczny przykład władcy, którego wielkie zdolności zostały zniszczone przez pychę, samotność i rozpacz. W przeciwieństwie do Théodena czy Aragorna, Denethor nie potrafił przyjąć nadziei spoza własnej woli ani uznać, że los świata może wymagać zaufania innym⁹.
W ujęciu Tolkiena Denethor stanowi kontrast wobec idealnego władcy: jest inteligentny i oddany swemu ludowi, lecz ostatecznie przegrywa, ponieważ nie potrafi pogodzić się z ograniczeniami własnej władzy i wiedzy.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Księga V.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek B.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Księga V.
- J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The Palantíri”.
- Tamże.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Księga V, rozdz. VII.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
