Dead Men of Dunharrow

written by Anna Eldameldor Mokos

Dead Men of Dunharrow (Umarli z Dunharrow)

Dead Men of Dunharrow, znani również jako Umarli z Dunharrow lub Ludzie z Białych Gór, to zbiorcze określenie duchów dawnych mieszkańców górskich krain położonych na południe od późniejszego Rohanu, w paśmie Ered Nimrais (Gór Białych). W źródłach tolkienowskich opisywani są jako lud ludzi, który w Drugiej Erze wszedł w relację lenną z Dúnedainami Gondoru, lecz złamał złożoną przysięgę wierności¹.

Pochodzenie i przysięga

Ludzie z Białych Gór zamieszkiwali te tereny jeszcze przed przybyciem Rohirrimów i przed ostatecznym ukształtowaniem granic Gondoru. W czasie wojny z Sauronem w Drugiej Erze złożyli uroczystą przysięgę Isildurowi, synowi Elendila, zobowiązując się do wsparcia go w walce przeciw Władcy Ciemności².

Gdy jednak nadszedł czas próby, lud ten odmówił spełnienia zobowiązania – według przekazów z obawy przed potęgą Saurona lub z powodu wcześniejszych związków z jego kultem. W odpowiedzi Isildur obłożył ich klątwą, zgodnie z którą po śmierci nie mieli zaznać spoczynku, dopóki nie wypełnią przysięgi, którą złamali³.

Klątwa i egzystencja widmowa

Od tego momentu dusze Ludzi z Białych Gór miały błąkać się jako bezcielesne widma, pozbawione możliwości odejścia poza granice świata. Ich obecność była źródłem głębokiej trwogi; unikali ich zarówno Gondorczycy, jak i późniejsi mieszkańcy Rohanu. W Trzeciej Erze obszar ten znany był jako Ścieżki Umarłych (Paths of the Dead), a sama nazwa Dwimorberg („Nawiedzona Góra”) utrwalała reputację miejsca jako przeklętego⁴.

Umarli nie ingerowali bezpośrednio w polityczne dzieje Śródziemia, lecz ich trwanie miało charakter oczekiwania: byli zawieszeni pomiędzy istnieniem a niebytem, związani nie tyle wolą Saurona, ile moralnym ciężarem złamanej przysięgi⁵.

Wypełnienie przysięgi i uwolnienie

Przełom nastąpił dopiero podczas Wojny o Pierścień w roku 3019 Trzeciej Ery. Aragorn, syn Arathorna, jako bezpośredni potomek Isildura i prawowity dziedzic jego władzy, wszedł na Ścieżki Umarłych i wezwał Umarłych do wypełnienia dawnej przysięgi⁶.

Umarli odpowiedzieli na wezwanie i wyruszyli z Aragornem na południe Gondoru. Ich interwencja doprowadziła do rozbicia sił Korsarzy z Umbaru w Pelargirze, co umożliwiło przejęcie floty i jej użycie w decydujących wydarzeniach Wojny o Pierścień⁷.

Po spełnieniu zobowiązania Aragorn ogłosił ich przysięgę za wypełnioną, a klątwa Isildura została zniesiona. Umarli z Dunharrow odeszli, zaznając ostatecznego spoczynku, a ich obecność przestała ciążyć nad Górami Białymi⁸.

Znaczenie symboliczne

W narracji Tolkiena Umarli z Dunharrow stanowią wyraz głęboko zakorzenionej idei moralnej odpowiedzialności za przysięgę. Ich los ukazuje, że w świecie Ardy zobowiązania mają wymiar nie tylko polityczny, lecz także metafizyczny, a złamanie danego słowa może skutkować konsekwencjami wykraczającymi poza granice życia jednostki⁹.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Księga V.
  2. Tamże, Dodatek A.
  3. J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales.
  4. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, „The Passing of the Grey Company”.
  5. J.R.R. Tolkien, Letters, listy dotyczące natury przysiąg i klątw.
  6. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Księga V, rozdz. „The Paths of the Dead”.
  7. Tamże, „The Last Debate”.
  8. Tamże, „The Black Gate Opens”.
  9. T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.