Dale

written by Anna Eldameldor Mokos

Dale

Dale było starożytnym miastem-królestwem ludzi Północy, położonym w północno-wschodnim Rhovanionie, na południowych stokach Ereboru (Samotnej Góry). Zamieszkiwali je Północniacy (Northmen), lud spokrewniony kulturowo i etnicznie z Edainami Pierwszej Ery, choć oddzielony od nich wielowiekową migracją i rozwojem odrębnych struktur społecznych¹.

Pochodzenie i wczesne dzieje

Dokładna data założenia Dale nie jest znana, jednak źródła wskazują na jego bardzo dawny rodowód, sięgający co najmniej wczesnej Trzeciej Ery. Miasto rozwinęło się jako ośrodek handlu i rzemiosła, korzystając z bliskości Ereboru oraz szlaków łączących północne krainy Rhovanionu z dorzeczem Anduiny². Utrzymywało ścisłe relacje z krasnoludami z Samotnej Góry, co sprzyjało jego bogactwu i znaczeniu politycznemu.

Zniszczenie przez Smauga

W roku 2770 Trzeciej Ery Dale zostało całkowicie zniszczone podczas najazdu smoka Smauga Złotego. Miasto spłonęło, jego mieszkańcy zostali wypędzeni lub zabici, a dotychczasowa struktura polityczna przestała istnieć. Smaug zajął Erebor i zagarnął zarówno krasnoludzkie, jak i ludzkie skarby, co zapoczątkowało niemal dwustuletni okres upadku regionu³.

Odbudowa i odrodzenie królestwa

Odrodzenie Dale stało się możliwe dopiero po śmierci Smauga w roku 2941 Trzeciej Ery, zabitego przez Barda Łucznika, potomka dawnych władców miasta. Po Bitwie Pięciu Armii Bard objął władzę i zapoczątkował nową dynastię królewską. Dzięki sprawiedliwemu podziałowi skarbów Ereboru oraz współpracy z królem krasnoludów Dáiną II Żelazną Stopą, Dale zostało odbudowane i ponownie stało się jednym z najważniejszych ośrodków północnego Śródziemia⁴.

Dale w Wojnie o Pierścień

Podczas Wojny o Pierścień (3019 T.E.) Dale ponownie znalazło się w centrum wydarzeń militarnych. Zostało zaatakowane przez wojska Easterlingów sprzymierzonych z Sauronem, a jego mieszkańcy schronili się w Ereborze. W bitwie pod Dale poległ król krasnoludów Dáin II oraz król ludzi Bard II, syn Baina. Ostatecznie jednak wspólne siły ludzi i krasnoludów przełamały oblężenie i odniosły zwycięstwo nad najeźdźcami⁵.

Dale w Czwartej Erze

Po upadku Saurona Dale funkcjonowało jako niezależne i zamożne królestwo, pozostające w bliskim sojuszu ze Zjednoczonym Królestwem Gondoru i Arnoru pod berłem Aragorna II Elessara. Miasto stało się jednym z filarów stabilności politycznej północy oraz ważnym ogniwem handlu między ludami ludzi, krasnoludów i elfów⁶.

Znaczenie historyczne

Dale stanowi przykład ciągłości i odporności ludów Północy wobec katastrof dziejowych. Jego historia — od zniszczenia przez Smauga, przez odbudowę, aż po udział w Wojnie o Pierścień — ilustruje ścisłe powiązania losów ludzi i krasnoludów oraz ich wspólną rolę w obronie Wolnych Ludów Śródziemia.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
  2. J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The History of Galadriel and Celeborn”.
  3. J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. 1–2.
  4. Tamże, rozdz. 17; The Lord of the Rings, Dodatek B.
  5. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A.
  6. Tamże, Dodatek B.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.