Cirith Ungol

written by Anna Eldameldor Mokos

Cirith Ungol

Cirith Ungol (sind. „Przełęcz Pająka”) – górska przełęcz w paśmie Ephel Dúath (Góry Cienia), wyznaczającym zachodnią granicę Mordoru. Stanowiła jedno z nielicznych przejść prowadzących z Ithilien do wnętrza królestwa Saurona, obok znacznie lepiej strzeżonej drogi przez Morannon (Czarną Bramę). Ze względu na trudny teren, strome zbocza i mroczny charakter przełęcz była rzadko uczęszczana i uchodziła za skrajnie niebezpieczną¹.

Znaczenie strategiczne i historyczne

W roku 2000 Trzeciej Ery Cirith Ungol odegrała istotną rolę w ekspansji Saurona na ziemie Gondoru. To właśnie tą drogą Król-Czarnoksiężnik z Angmaru, wódz Nazgûli, poprowadził swoje siły przeciwko Minas Ithil. Dwuletnie oblężenie zakończyło się w 2002 T.E. zdobyciem miasta, które następnie przemianowano na Minas Morgul – „Wieżę Czarnych Czarów”². Od tego momentu zachodnia granica Mordoru znalazła się pod stałą kontrolą Mrocznych Mocy.

Na szczycie przełęczy znajdowała się Wieża Cirith Ungol, pierwotnie gondorska strażnica graniczna, której zadaniem była obserwacja i zabezpieczenie tej trudnej przeprawy. Po utracie Minas Ithil twierdza stopniowo przeszła w ręce orków i stała się jednym z punktów militarnych systemu obronnego Mordoru³.

Szeloba jako „strażniczka” przełęczy

Przez kolejne stulecia Cirith Ungol pozostawała niemal całkowicie niedostępna z powodu obecności Szeloby – ogromnej pajęczycy, potomkini Ungolianty z Pierwszej Ery. Zamieszkując system tuneli i jaskiń w obrębie przełęczy, Szeloba stanowiła faktyczną, choć nieformalną straż Mordoru. Jak podkreśla Tolkien, nie służyła ona bezpośrednio Sauronowi, lecz jej obecność skutecznie eliminowała niemal wszystkich intruzów, którzy próbowali przedostać się tą drogą⁴.

W tym sensie Cirith Ungol funkcjonowała jako przestrzeń liminalna: połączenie naturalnej bariery geograficznej, militarnej kontroli oraz pierwotnego, quasi-demonicznego zagrożenia, niezależnego nawet od woli samego Władcy Ciemności⁵.

Cirith Ungol w Wojnie o Pierścień

W 3019 roku Trzeciej Ery przełęcz została wykorzystana przez Golluma, który poprowadził Froda Bagginsa i Sama Gamgee przez jej tunele, licząc na to, że zostaną zabici przez Szelobę. Plan ten zakończył się częściowym niepowodzeniem: choć Frodo został porażony jadem pajęczycy, Sam zdołał ją odeprzeć, używając fiolki Galadrieli i miecza Żądła⁶.

Następnie hobbici przedarli się przez Wieżę Cirith Ungol, opanowaną przez orków, i kontynuowali wędrówkę ku sercu Mordoru. Przejście przez Cirith Ungol okazało się jednym z najbardziej dramatycznych i symbolicznie naładowanych etapów wyprawy, stanowiąc niemal rytualne „zejście do ciemności” poprzedzające ostateczne starcie z mocą Pierścienia⁷.

Znaczenie symboliczne

W ujęciu interpretacyjnym Cirith Ungol łączy w sobie kilka kluczowych motywów tolkienowskich: przejście graniczne między światem wolnych ludów a domeną zła, konfrontację z pierwotnym chaosem (Szeloba) oraz motyw zdrady i próby moralnej. Przełęcz ta nie jest jedynie punktem topograficznym, lecz także przestrzenią narracyjnego i duchowego przesilenia⁸.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Księga IV.
  2. J.R.R. Tolkien, Appendices, Dodatek A.
  3. Tamże.
  4. J.R.R. Tolkien, The Two Towers, Księga IV, rozdz. IX.
  5. V. Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  6. J.R.R. Tolkien, The Two Towers, Księga IV, rozdz. X.
  7. T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.
  8. T.A. Shippey, J.R.R. Tolkien: Author of the Century.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., Appendices.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Shippey, Tom, J.R.R. Tolkien: Author of the Century.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.