Cirith Gorgor

written by Anna Eldameldor Mokos

Cirith Gorgor

Cirith Gorgor (sindar. „Nawiedzona Przełęcz”) – strategiczna przełęcz położona w północno-zachodniej części Mordoru, stanowiąca główne i najbardziej uczęszczane wejście do tej krainy. Przebiegała pomiędzy pasmami Ered Lithui (Góry Popiołów) od północy oraz Ephel Dúath (Góry Cienia) od zachodu, tworząc naturalny korytarz prowadzący z Dagorladu na równiny Gorgoroth¹.

Ze względu na swoje położenie Cirith Gorgor pełniła kluczową funkcję militarną i komunikacyjną, będąc największym oraz najlepiej ufortyfikowanym przejściem granicznym Mordoru. Kontrola nad przełęczą umożliwiała Sauronowi zarówno obronę dostępu do wnętrza krainy, jak i prowadzenie operacji ofensywnych na obszarach Eriadoru i Gondoru².

System fortyfikacji

Centralnym elementem obronnym przełęczy była Czarna Brama (Morannon), monumentalna konstrukcja zamykająca wylot przejścia od strony Dagorladu. Brama była flankowana przez dwie potężne twierdze: Carchost i Narchost, znane łącznie jako Wieże Zębów. Fortyfikacje te zostały wzniesione w Drugiej Erze na rozkaz Saurona, po jego powrocie do Mordoru, i przez całą Trzecią Erę stanowiły najważniejszy punkt obrony północnych granic krainy³.

Architektura Cirith Gorgor łączyła naturalne ukształtowanie terenu z rozbudowanymi konstrukcjami obronnymi, co czyniło frontalny atak niezwykle trudnym. System ten był zaprojektowany nie tylko do odpierania wrogów, lecz także do demonstracji potęgi i zastraszania przeciwników⁴.

Znaczenie historyczne

Podczas Wojny Ostatniego Sojuszu Elfów i Ludzi (3434–3441 r. Drugiej Ery) Cirith Gorgor została zdobyta przez wojska Gil-galada i Elendila, co umożliwiło oblężenie Barad-dûr i tymczasowy upadek potęgi Saurona⁵.

W 3019 roku Trzeciej Ery, w końcowej fazie Wojny o Pierścień, przez Czarną Bramę wkroczyła Armia Zachodu pod wodzą Aragorna II Elessara. Manewr ten miał charakter strategicznej dywersji, mającej odciągnąć uwagę Saurona od Froda Bagginsa zmierzającego ku Górze Przeznaczenia. Choć siły Zachodu były znacznie słabsze liczebnie, ich marsz odegrał kluczową rolę w ostatecznym zwycięstwie Wolnych Ludów⁶.

Po zniszczeniu Jedynego Pierścienia i upadku Saurona fortyfikacje Cirith Gorgor utraciły swe znaczenie militarne i zostały zburzone, symbolicznie kończąc epokę dominacji Mordoru nad zachodnią Ardą⁷.

Znaczenie interpretacyjne

W ujęciu symbolicznym Cirith Gorgor stanowi przykład tolkienowskiego motywu „bramy zła” – miejsca przejścia pomiędzy światem względnie znanym a przestrzenią skażoną przez wolę Mrocznego Władcy. Przełęcz ta pełni funkcję nie tylko geograficzną, lecz także narracyjną i metafizyczną, będąc progiem między wolnością a zniewoleniem⁸.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Księga II, rozdz. III.
  2. J.R.R. Tolkien, Appendices, Dodatek B.
  3. J.R.R. Tolkien, The Two Towers, Księga IV.
  4. T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.
  5. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „O Pierścieniach Władzy i Trzeciej Erze”.
  6. J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Księga V.
  7. Tamże, Księga VI.
  8. V. Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Appendices.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.