Bree

Bree było największą i najważniejszą osadą Breelandu, obejmującego także wsie Combe, Archet i Staddle. Położone na strategicznym skrzyżowaniu Wielkiej Drogi Wschodniej i Drogi Północnej, znajdowało się w samym sercu dawnego królestwa Arnor, co przez wieki determinowało jego znaczenie komunikacyjne i handlowe. Nazwa osady wywodzi się z języka breelandskiego i oznacza „wzgórze”, co odpowiada jej rzeczywistemu usytuowaniu topograficznemu¹.

Tradycja przypisuje założenie Bree Drugiej Erze, przez ludność spokrewnioną z Dunlendingami, co czyni ją jedną z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych osad ludzkich w północnym Śródziemiu². Szczególną cechą Bree była jego wielorasowa struktura społeczna: obok ludzi żyli tam hobbici, którzy osiedlili się w regionie na długo przed formalnym zasiedleniem Shire. W czasach Trzeciej Ery populację hobbitów w Bree i okolicznych wsiach szacowano na około sto osób, co czyniło to miejsce ewenementem na tle innych osad Eriadoru³.

Po upadku Arnoru (1974 T.E.) Bree nie odzyskało już dawnej pozycji regionalnego ośrodka, jednak nie uległo całkowitemu wyludnieniu ani degradacji. Jego przetrwanie było możliwe dzięki korzystnemu położeniu na szlakach handlowych oraz nieformalnej ochronie sprawowanej przez Strażników Północy (Dúnedainów), którzy czuwali nad bezpieczeństwem Eriadoru, pozostając w dużej mierze niewidoczni dla jego mieszkańców⁴. W tym sensie Bree funkcjonowało jako ostatni relikt dawnego porządku Arnoru – zwyczajne z pozoru, lecz osadzone w cieniu wielkiej historii.

Centralnym punktem życia społecznego Bree była gospoda „Pod Rozbrykanym Kucykiem” (The Prancing Pony), prowadzona w czasach Wojny o Pierścień przez Barlimana Butterbura. Gospoda ta pełniła funkcję miejsca noclegowego dla podróżnych, punktu wymiany informacji oraz przestrzeni kontaktu między różnymi ludami Śródziemia⁵. To właśnie tam doszło do pierwszego spotkania Froda Bagginsa z Aragornem (wówczas znanym jako Obieżyświat), co nadaje Bree istotne znaczenie fabularne w Władcy Pierścieni.

Z perspektywy kulturowej Bree reprezentuje model społeczności pogranicza: niewielkiej, konserwatywnej, przywiązanej do lokalnych tradycji, a jednocześnie stale konfrontowanej z ruchem ludzi, towarów i idei. Tolkien świadomie przedstawia mieszkańców Bree jako ludzi praktycznych, nieufnych wobec nowości, lecz zdolnych do gościnności i lojalności⁶. Dzięki temu osada ta pełni w narracji funkcję „progu” między bezpiecznym światem codzienności a niebezpieczną przestrzenią wielkiej historii.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, t. I: The Fellowship of the Ring, „At the Sign of the Prancing Pony”.
J.R.R. Tolkien, Appendix A, „Annals of the Kings and Rulers”.
J.R.R. Tolkien, The Peoples of Middle-earth, „Of Dwarves and Men”.
J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek B: „The Tale of Years”.
J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, t. I: The Fellowship of the Ring, rozdz. 9.
Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.