Bilbo Baggins

Bilbo Baggins (ur. 2890 T.E.) był hobbitem ze Shire’u, należącym do znamienitej, choć konwencjonalnej rodziny Bagginsów, zamieszkałej w norze Bag End w Hobbitonie. Przez większą część życia przed 2941 rokiem Trzeciej Ery prowadził egzystencję typową dla swego ludu, ceniąc spokój, regularność codziennych posiłków, umiarkowane rozrywki oraz stabilność społeczną Shire’u¹. Nic nie zapowiadało, że odegra on rolę o znaczeniu wykraczającym daleko poza granice swojej ojczyzny.

Istotnym elementem jego genealogii było jednak pokrewieństwo z rodem Tooków, znanym w tradycji hobbickiej z większej skłonności do niekonwencjonalnych zachowań i przygód. To właśnie ta dwoistość — połączenie bagginsowskiego umiłowania porządku z tookowską ciekawością świata — stała się kluczem do zrozumienia późniejszych decyzji Bilba².

Wyprawa do Ereboru

Przełomowym wydarzeniem w życiu Bilba była Wyprawa do Ereboru w 2941 roku Trzeciej Ery, zainicjowana przez czarodzieja Gandalfa i trzynastu krasnoludów pod wodzą Thorina Dębowej Tarczy. Bilbo został zaproszony do kompanii w roli „włamywacza”, choć początkowo brakowało mu zarówno doświadczenia, jak i wiary we własne możliwości.

W trakcie wyprawy ujawniły się jednak cechy, które okazały się kluczowe dla powodzenia przedsięwzięcia: rozwaga, zdolność adaptacji, empatia oraz umiejętność mediacji. Bilbo wielokrotnie ratował kompanię z niebezpieczeństw, wykazując się nie tyle siłą fizyczną, co inteligencją i samodzielnością działania³. W tym okresie wszedł również w posiadanie elfickiego sztyletu Żądła, który stał się symbolem jego stopniowej przemiany z biernego uczestnika w aktywnego bohatera.

Najdonioślejszym wydarzeniem wyprawy było jednak odnalezienie przez Bilba Pierścienia, początkowo postrzeganego jako przedmiot zapewniający niewidzialność. Dopiero w późniejszych latach ujawniono, że był to Jedyny Pierścień, w którym Sauron zawarł znaczną część swej mocy⁴. Fakt, że Bilbo przez dziesięciolecia potrafił korzystać z Pierścienia bez popadnięcia w całkowite zniewolenie, stanowi przedmiot licznych interpretacji etycznych i psychologicznych w badaniach nad twórczością Tolkiena.

Bilbo odegrał również istotną rolę w wydarzeniach prowadzących do Bitwy Pięciu Armii, wykazując się umiarem i zdolnością spojrzenia ponad partykularne interesy ras i władców, co kontrastowało z rosnącą obsesją części krasnoludów na punkcie skarbu Ereboru⁵.

Powrót do Shire’u i działalność literacka

Po zakończeniu wyprawy Bilbo powrócił do Shire’u, gdzie prowadził życie znacznie odmienne od swoich współziomków. Choć uznawany był za ekscentryka, poświęcał się pracy pisarskiej, studiom językowym oraz kontaktom z elfami i Gandalfem. Jest autorem dzieła Tam i z powrotem, stanowiącego osobistą relację z wyprawy do Ereboru, a także licznych Tłumaczeń z języków elfickich, powstałych głównie w Rivendell⁶.

W 3001 roku Trzeciej Ery, podczas obchodów swoich 111. urodzin, Bilbo opuścił Shire, przekazując Bag End oraz Pierścień swemu bratankowi Frodowi Bagginsowi. Wydarzenie to zapoczątkowało bezpośredni ciąg zdarzeń prowadzących do Wojny o Pierścień.

Rivendell i Ostatnia Podróż

Ostatnie lata życia Bilbo spędził w Rivendell, pod opieką Elronda Półelfa. Po oddaniu Pierścienia zauważalne stało się przyspieszenie procesu starzenia, co Tolkien interpretuje jako naturalne następstwo zerwania więzi z artefaktem podtrzymującym jego witalność⁷.

W 3021 roku Trzeciej Ery Bilbo, wraz z Frodem, Gandalfem, Elrondem i Galadrielą, odpłynął z Szarych Przystani do Amanu, stając się jednym z nielicznych śmiertelników, którym pozwolono przekroczyć Granicę Świata. Miał wówczas 131 lat — wiek wyjątkowy nawet wśród hobbitów.

Znaczenie i interpretacja

Bilbo Baggins zajmuje szczególne miejsce w legendarium Tolkiena jako postać łącząca cechy „małego człowieka” z archetypem bohatera nieheroicznego. Jego historia ukazuje, że odwaga nie musi przyjmować formy militarnej, a moralna wielkość może przejawiać się w empatii, zdolności rezygnacji z władzy oraz umiejętności powrotu do domu bez pragnienia dominacji⁸.

W ujęciu literackim Bilbo pełni funkcję pomostu między baśniowym światem Hobbita a epicką strukturą Władcy Pierścieni, stanowiąc jedno z najsubtelniejszych studiów przemiany bohatera w literaturze XX wieku.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. I.
J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, Prolog.
J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. V–X.
J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Księga I–II.
J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. XVI–XVII.
J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Dodatek F.
J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, Księga I.
T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.