Bilbo Baggins
Bilbo Baggins (ur. 2890 T.E.) był hobbitem ze Shire’u, należącym do znamienitej, choć konwencjonalnej rodziny Bagginsów, zamieszkałej w norze Bag End w Hobbitonie. Przez większą część życia przed 2941 rokiem Trzeciej Ery prowadził egzystencję typową dla swego ludu, ceniąc spokój, regularność codziennych posiłków, umiarkowane rozrywki oraz stabilność społeczną Shire’u¹. Nic nie zapowiadało, że odegra on rolę o znaczeniu wykraczającym daleko poza granice swojej ojczyzny.
Istotnym elementem jego genealogii było jednak pokrewieństwo z rodem Tooków, znanym w tradycji hobbickiej z większej skłonności do niekonwencjonalnych zachowań i przygód. To właśnie ta dwoistość — połączenie bagginsowskiego umiłowania porządku z tookowską ciekawością świata — stała się kluczem do zrozumienia późniejszych decyzji Bilba².
Wyprawa do Ereboru
Przełomowym wydarzeniem w życiu Bilba była Wyprawa do Ereboru w 2941 roku Trzeciej Ery, zainicjowana przez czarodzieja Gandalfa i trzynastu krasnoludów pod wodzą Thorina Dębowej Tarczy. Bilbo został zaproszony do kompanii w roli „włamywacza”, choć początkowo brakowało mu zarówno doświadczenia, jak i wiary we własne możliwości.
W trakcie wyprawy ujawniły się jednak cechy, które okazały się kluczowe dla powodzenia przedsięwzięcia: rozwaga, zdolność adaptacji, empatia oraz umiejętność mediacji. Bilbo wielokrotnie ratował kompanię z niebezpieczeństw, wykazując się nie tyle siłą fizyczną, co inteligencją i samodzielnością działania³. W tym okresie wszedł również w posiadanie elfickiego sztyletu Żądła, który stał się symbolem jego stopniowej przemiany z biernego uczestnika w aktywnego bohatera.
Najdonioślejszym wydarzeniem wyprawy było jednak odnalezienie przez Bilba Pierścienia, początkowo postrzeganego jako przedmiot zapewniający niewidzialność. Dopiero w późniejszych latach ujawniono, że był to Jedyny Pierścień, w którym Sauron zawarł znaczną część swej mocy⁴. Fakt, że Bilbo przez dziesięciolecia potrafił korzystać z Pierścienia bez popadnięcia w całkowite zniewolenie, stanowi przedmiot licznych interpretacji etycznych i psychologicznych w badaniach nad twórczością Tolkiena.
Bilbo odegrał również istotną rolę w wydarzeniach prowadzących do Bitwy Pięciu Armii, wykazując się umiarem i zdolnością spojrzenia ponad partykularne interesy ras i władców, co kontrastowało z rosnącą obsesją części krasnoludów na punkcie skarbu Ereboru⁵.
Powrót do Shire’u i działalność literacka
Po zakończeniu wyprawy Bilbo powrócił do Shire’u, gdzie prowadził życie znacznie odmienne od swoich współziomków. Choć uznawany był za ekscentryka, poświęcał się pracy pisarskiej, studiom językowym oraz kontaktom z elfami i Gandalfem. Jest autorem dzieła Tam i z powrotem, stanowiącego osobistą relację z wyprawy do Ereboru, a także licznych Tłumaczeń z języków elfickich, powstałych głównie w Rivendell⁶.
W 3001 roku Trzeciej Ery, podczas obchodów swoich 111. urodzin, Bilbo opuścił Shire, przekazując Bag End oraz Pierścień swemu bratankowi Frodowi Bagginsowi. Wydarzenie to zapoczątkowało bezpośredni ciąg zdarzeń prowadzących do Wojny o Pierścień.
Rivendell i Ostatnia Podróż
Ostatnie lata życia Bilbo spędził w Rivendell, pod opieką Elronda Półelfa. Po oddaniu Pierścienia zauważalne stało się przyspieszenie procesu starzenia, co Tolkien interpretuje jako naturalne następstwo zerwania więzi z artefaktem podtrzymującym jego witalność⁷.
W 3021 roku Trzeciej Ery Bilbo, wraz z Frodem, Gandalfem, Elrondem i Galadrielą, odpłynął z Szarych Przystani do Amanu, stając się jednym z nielicznych śmiertelników, którym pozwolono przekroczyć Granicę Świata. Miał wówczas 131 lat — wiek wyjątkowy nawet wśród hobbitów.
Znaczenie i interpretacja
Bilbo Baggins zajmuje szczególne miejsce w legendarium Tolkiena jako postać łącząca cechy „małego człowieka” z archetypem bohatera nieheroicznego. Jego historia ukazuje, że odwaga nie musi przyjmować formy militarnej, a moralna wielkość może przejawiać się w empatii, zdolności rezygnacji z władzy oraz umiejętności powrotu do domu bez pragnienia dominacji⁸.
W ujęciu literackim Bilbo pełni funkcję pomostu między baśniowym światem Hobbita a epicką strukturą Władcy Pierścieni, stanowiąc jedno z najsubtelniejszych studiów przemiany bohatera w literaturze XX wieku.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. I.
- J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, Prolog.
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. V–X.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Księga I–II.
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. XVI–XVII.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, Dodatek F.
- J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, Księga I.
- T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
