Beren syn Barahira w tradycji Pierwszej Ery
Beren był człowiekiem z rodu Edainów, synem Barahira z Domu Bëora, żyjącym w Pierwszej Erze Śródziemia. Po klęsce obrony Dorthonionu i zagładzie jego ojca należał do ostatnich ocalałych spośród wiernych Finroda Felagunda, którzy stawiali opór potędze Morgotha na północnych rubieżach Beleriandu¹. Jako wygnaniec i samotny wędrowiec przekroczył Góry Grozy (Ered Gorgoroth) oraz niebezpieczne krainy zamieszkane przez potomstwo Ungolianty, docierając ostatecznie do elfickiego królestwa Doriathu.
W Doriathcie Beren spotkał Lúthien Tinúviel, córkę króla Thingola i Meliany Maii, jedną z najznamienitszych postaci elfickich dziejów. Ich związek, stanowiący jedno z centralnych wydarzeń mitologii Ardy, został początkowo odrzucony przez Thingola, który nałożył na Berena pozornie niewykonalny warunek: zdobycie Silmarila z żelaznej korony Morgotha². Motyw ten wpisuje się w archetyp „niemożliwego zadania”, znany z mitów i eposów indoeuropejskich.
Wraz z Lúthien oraz legendarnym psem Huanem, Beren przeniknął do twierdzy Angband, gdzie zdołał wyciąć jeden z Silmarilów z korony Morgotha³. Podczas ucieczki został jednak śmiertelnie okaleczony: wilk Carcharoth, strażnik bram Angbandu, odgryzł mu rękę wraz z klejnotem. Mimo to Beren wypełnił warunek Thingola, przedstawiając mu Silmaril osadzony w ręce wilka po jego zabiciu podczas słynnego Polowania na Carcharotha.
Beren zmarł wkrótce potem z odniesionych ran. Śmierć ta zapoczątkowała jeden z najbardziej niezwykłych epizodów w dziejach Ardy. Lúthien, poruszona rozpaczą, udała się do Mandosa, Pana Losu i Umarłych, gdzie swoją pieśnią zdołała wzruszyć zarówno jego, jak i Valarów. W rezultacie oboje otrzymali dar powrotu do życia, jednak pod warunkiem przyjęcia śmiertelności i porzucenia nieśmiertelnego losu elfów⁴.
Beren i Lúthien zamieszkali w Ossiriandzie, gdzie prowadzili ciche życie aż do swojej ostatecznej śmierci. Ich związek stał się jednym z fundamentalnych mitów genealogicznych Śródziemia. Z ich rodu wywodził się Eärendil Żeglarz, a poprzez niego królowie Númenoru, a w dalszych epokach także Aragorn II Elessar i Arwena Undómiel⁵. Historia Berena i Lúthien była przez samego Tolkiena uznawana za serce całego legendarium, łącząc motywy heroiczne, miłosne i eschatologiczne w jedną, spójną narrację mitu.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Ruin of Beleriand and the Fall of Fingolfin”.
- Tamże, „Of Beren and Lúthien”.
- Tamże, „Of the Quest of the Silmaril”.
- Tamże, „Of the Fifth Battle: Nirnaeth Arnoediad” oraz „Of the Return of the Noldor”.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Appendix A; The Silmarillion, „Of the Voyage of Eärendil”.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings, Appendices.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
