Beorn – zmiennokształtny wódz ludzi Północy
Beorn był jednym z najbardziej niezwykłych ludzi Północy w Trzeciej Erze Śródziemia. Zamieszkiwał doliny Anduiny na wschodnich stokach Gór Mglistych, na pograniczu Mrocznej Puszczy i zachodniego Rhovanionu. W tradycji kronikarskiej zapisał się jako wojownik, wódz i prawodawca lokalnej wspólnoty, która od jego imienia przyjęła nazwę Beorningów¹.
Najbardziej charakterystyczną cechą Beorna była zdolność zmiany postaci (ang. skin-changer), polegająca na przybieraniu kształtu ogromnego niedźwiedzia. Tolkien nie wyjaśnia jednoznacznie natury tej przemiany, pozostawiając ją w sferze pogranicza biologii, magii i dawnego dziedzictwa ludzi Pierwszej Ery. W badaniach tolkienologicznych cecha ta bywa interpretowana jako relikt archaicznych wierzeń indoeuropejskich, analogicznych do nordyckich berserków czy mitów o wojownikach-zwierzętach². W świecie Ardy Beorn stanowi jeden z nielicznych przykładów ludzi obdarzonych zdolnościami wykraczającymi poza zwykłe ludzkie ograniczenia.
Beorn odznaczał się wielką siłą fizyczną, surowym usposobieniem i wyraźnym poczuciem sprawiedliwości. Wraz ze swoim ludem strzegł strategicznie istotnych przejść: Brodu Carrock na Anduinie oraz Wysokiej Przełęczy, stanowiących ważne połączenie między Eriadoren a wschodnim Śródziemiem³. Działalność Beorna i Beorningów skutecznie ograniczała ekspansję orków, wargów oraz innych sług Ciemności w tym regionie.
W roku 2941 Trzeciej Ery Beorn odegrał istotną rolę w wydarzeniach znanych z Hobbita. Udzielił schronienia Thorinowi Dębowej Tarczy, Gandalfowi oraz trzynastu krasnoludom w trakcie ich wyprawy do Ereboru. Choć poczył nieufnością do obcych, ostatecznie okazał im gościnność, a nawet wsparcie logistyczne w postaci koni i zapasów⁴. Jego udział w Bitwie Pięciu Armii miał charakter decydujący: Beorn wkroczył do walki w postaci niedźwiedzia, siejąc spustoszenie w szeregach orków i przyczyniając się bezpośrednio do ich klęski⁵.
Po bitwie Beorn umocnił swoją władzę w dolinie Anduiny i dał początek trwałej wspólnocie plemiennej, której przywództwo po jego śmierci przejął syn, Grimbeorn Stary. Dziedzictwo Beorna przetrwało w postaci Beorningów jako jednego z najpotężniejszych ludów Północy, a sam Beorn zapisał się w historii Śródziemia jako postać stojąca na styku mitu i historii – wojownik, władca i ucieleśnienie dzikiej, przedcywilizacyjnej siły Ardy⁶.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. VII–VIII.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Appendix B.
- J.R.R. Tolkien, The Hobbit, rozdz. VII: „Queer Lodgings”.
- Tamże, rozdz. XVII: „The Clouds Burst”.
- Verlyn Flieger, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Hobbit.
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings, Appendices.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
