Beleriand

Beleriand był rozległą krainą położoną w północno-zachodniej części Śródziemia, na zachód od Gór Błękitnych (Ered Luin). Stanowił główną scenę wydarzeń Pierwszej Ery, aż do początku Drugiej Ery, kiedy w wyniku Wojny Gniewu uległ niemal całkowitemu zatopieniu przez **Belegaer (Wielkie Morze)**¹.

Podczas Wielkiej Wędrówki Eldarów Beleriand stał się obszarem przejściowym dla wszystkich trzech plemion elfów. Najdłużej przebywali tam Teleri, z których znaczna część nie dotarła do Amanu. Z tej grupy wyłonili się Sindarowie, którzy pod panowaniem Thingola utworzyli królestwo Doriath, oraz elfy osiadłe na wybrzeżach Falas. We wschodniej części Beleriandu, w dolinie Ossiriandu, zamieszkali Laiquendi (Zieloni Elfi), znani z izolacjonizmu i leśnego trybu życia².

W Pierwszej Erze do Beleriandu powrócili z Amanu Noldorowie, wypędzeni po buncie przeciwko Valarom. Założyli oni szereg potężnych królestw i domen, w tym Gondolin, Nargothrond, Hithlum, Nevrast oraz Dorthonion. Ośrodki te stały się centrami kultury, rzemiosła i oporu wobec Morgotha, lecz jednocześnie były uwikłane w konflikty wynikające z klątwy rzuconej na ród Fëanora³.

Na obszarze Beleriandu istniały także krasnoludzkie twierdze Nogrod i Belegost w Górach Błękitnych, odgrywające istotną rolę zarówno w handlu, jak i w konfliktach zbrojnych. W późniejszym okresie Pierwszej Ery do Beleriandu przybyły również pierwsze ludy ludzi – Edainowie, którzy weszli w sojusze z Eldarami i odegrali kluczową rolę w Wojnie o Klejnoty⁴.

Równocześnie Beleriand był areną nieustannych najazdów sił Morgotha z twierdzy Angband. Na jego ziemiach pojawiły się orki, Balrogowie, smoki (z Glaurungiem i później Ancalagonem Czarnym) oraz inne istoty demoniczne. Seria katastrofalnych bitew – od Dagor Bragollach po Nirnaeth Arnoediad – doprowadziła do stopniowego upadku elfickich królestw⁵.

Ostateczna klęska Morgotha nastąpiła dopiero w wyniku interwencji Valarów i Wojny Gniewu, która przyniosła zniszczenie Angbandu i uwięzienie Mrocznego Wroga. Skutkiem ubocznym tej apokaliptycznej konfrontacji było jednak niemal całkowite zatopienie Beleriandu, którego ocalałe fragmenty stały się wyspami i półwyspami Drugiej Ery. Tym samym Beleriand przeszedł do historii Ardy jako utracona kraina Pierwszej Ery – przestrzeń mitu, pamięci i tragedii⁶.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Akallabêth”, „Of the Voyage of Eärendil”.
Tamże, „Of the Coming of the Elves and the Captivity of Melkor”.
Tamże, „Of the Noldor in Beleriand”.
Tamże, „Of the Coming of Men into the West”.
Tamże, „Of the Ruin of Beleriand and the Fall of Fingolfin”, „Of the Fifth Battle”.
Tamże, „Of the Voyage of Eärendil and the War of Wrath”.

Bibliografia

Carpenter, Humphrey, J.R.R. Tolkien: A Biography.
Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. I–V.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.