Belain

written by Anna Eldameldor Mokos

Belain (sind. „Moce”)

Belain (sindarin: „Moce”) to określenie używane przez Sindarów na oznaczenie Valarów – najpotężniejszych spośród Ainurów, którzy z woli Eru Ilúvatara zeszli do Eä i weszli w granice Ardy, aby ją kształtować, porządkować i strzec jej przeznaczenia¹. Termin ten stanowi sindariński odpowiednik quenejskiej nazwy Valar i był powszechnie stosowany w języku elfów Szarej Rasy w Beleriandzie.

Użycie nazwy Belain odzwierciedla zarówno językową odrębność Sindarów od elfów Calaquendi, jak i ich specyficzną perspektywę teologiczną. W przeciwieństwie do Noldorów i Vanyarów, którzy posiadali bezpośrednią wiedzę o Valarach zdobytą w Amanie, Sindarowie znali Mocarstwa Ardy głównie poprzez tradycję, pośrednie objawienia oraz przekazy związane z Oromëm i Ulmem². Stąd termin Belain kładzie nacisk nie na ontologiczny status Valarów jako Ainurów, lecz na ich funkcję jako czynnych „Mocy” działających w świecie.

W narracjach i pieśniach Sindarów Belain byli postrzegani jako istoty niemal boskie, stojące ponad światem elfów i ludzi, lecz nie w pełni utożsamiane z samym Stwórcą. Taki sposób pojmowania odpowiada ogólnej kosmologii Ardy, w której Valarowie pełnią rolę pośredników między transcendentnym Ilúvatarem a światem stworzonym³. Określenie Belain zachowuje więc charakter funkcjonalny i kulturowy, podkreślając sprawczą obecność Valarów w dziejach Śródziemia.

Termin ten występuje w tekstach odnoszących się do wierzeń elfów Beleriandu, zwłaszcza w kontekście dawnych mitów, zakazów oraz lęku przed ingerencją potężnych sił spoza świata śmiertelnych. W tym sensie Belain stanowi ważne świadectwo zróżnicowania elfickiej refleksji religijnej i językowej w legendarium Tolkiena⁴.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”, „Valaquenta”.
  2. Tamże, „Of the Coming of the Elves and the Captivity of Melkor”.
  3. J.R.R. Tolkien, The Letters of J.R.R. Tolkien, listy dotyczące natury Valarów i Ilúvatara.
  4. Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Carpenter, Humphrey (red.), The Letters of J.R.R. Tolkien.