Upiory Kurhanów (Barrow-wights)
Upiory Kurhanów to nieumarłe byty o charakterze demonicznym, które pojawiły się na Wzgórzach Kurhanów (Barrow-downs) w Eriadorze w Trzeciej Erze. Zgodnie z przekazem zawartym we Władcy Pierścieni, zostały one zesłane przez Króla-Czarnoksiężnika z Angmaru w okresie jego długotrwałej wojny z północnym królestwem Dúnedainów¹. Ich zadaniem było skażenie dawnych miejsc pochówku oraz uniemożliwienie ponownego zasiedlenia tych ziem przez potomków Arnoru.
Upiory te nie były duchami zmarłych królów, lecz obcymi, złymi istotami, które opętywały kurhany i wykorzystywały znajdujące się w nich szczątki, zbroje oraz insygnia władzy jako narzędzia swej mocy. W tym sensie Barrow-wights stanowią przykład nekromantycznej profanacji pamięci przodków, charakterystycznej dla działań sił Angmaru². Ich obecność przekształciła Wzgórza Kurhanów z miejsca czci i pamięci w przestrzeń grozy i duchowego skażenia.
Relacje opisują, że Upiory Kurhanów posługiwały się zaklęciami paraliżującymi wolę, które wprowadzały ofiary w stan półświadomości lub rytualnego uśpienia. Schwytanych podróżnych wciągały do wnętrza kurhanów, gdzie składano ich wśród starożytnych skarbów, co sugeruje istnienie mrocznego, quasi-ofiarnego rytuału³. Motyw ten znajduje liczne analogie w literaturze nordyckiej i anglosaskiej, zwłaszcza w sagach o draugrach – strażnikach grobów, którzy atakują żywych, by bronić przeklętych skarbów.
Upiory Kurhanów były szczególnie potężne w ciemności i zamkniętych przestrzeniach, natomiast światło dzienne, a zwłaszcza bezpośrednie światło słońca, działało na nie destrukcyjnie. Ich słabość wobec światła wpisuje je w szerszy tolkienowski schemat ontologiczny, w którym zło jest bytowo związane z cieniem, nocą i zaprzeczeniem stworzonego porządku⁴.
W roku 3018 Trzeciej Ery Upiory Kurhanów odegrały istotną rolę w narracji Drużyny Pierścienia. Frodo Baggins, Samwise Gamgee, Meriadok Brandybuck i Peregrin Took zostali uwięzieni w jednym z kurhanów przez upiora. Ocalenie przyszło dzięki interwencji Toma Bombadila, istoty o wyjątkowym statusie ontologicznym, której moc pozostawała poza wpływem zarówno Pierścienia, jak i nekromantycznych bytów Angmaru⁵.
Po uwolnieniu hobbici wynieśli z kurhanu pradawne ostrza Dúnedainów, wykute w czasach walk Arnoru z Angmarem. Jedno z nich – miecz Meriadoka Brandybucka – odegrało kluczową rolę w zgładzeniu Króla-Czarnoksiężnika na Polach Pelennoru, co nadaje epizodowi z Upiorem Kurhanu znaczenie nie tylko narracyjne, lecz także symboliczne i profetyczne⁶.
W ujęciu mitopoetyckim Upiory Kurhanów reprezentują pamięć skażoną przez zło: są zaprzeczeniem ciągłości tradycji i znakiem, że przeszłość może zostać wypaczona, jeśli zostanie zawłaszczona przez tyranię i nekromancję. Tolkien, łącząc elementy folkloru północnoeuropejskiego z własną wizją historii Ardy, stworzył postacie, które funkcjonują jednocześnie jako istoty grozy i nośniki głębokiej refleksji nad relacją między historią, pamięcią i moralnym porządkiem świata.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, t. I: The Fellowship of the Ring, rozdz. „Fog on the Barrow-downs”.
- J.R.R. Tolkien, Appendix A, „Annals of the Kings and Rulers”.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
- Verlyn Flieger, Splintered Light.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, t. I.
- J.R.R. Tolkien, The Return of the King, „The Battle of the Pelennor Fields”.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
