Barrow-downs (Wzgórza Kurhanów)
Barrow-downs (pol. Wzgórza Kurhanów) to rozległy obszar pagórkowaty położony we wschodniej części Eriadoru, na wschód od Shire i Starego Lasu. Krajobraz tego regionu cechują łagodne, trawiaste wzniesienia pozbawione drzew i cieków wodnych, usiane licznymi kurhanami grobowymi o kopulastych kształtach, często zwieńczonymi lub otoczonymi kamiennymi monolitami. W tradycji ludów Północy uchodziły one za jedne z najstarszych miejsc pochówku ludzi w Śródziemiu¹.
Kurhany Barrow-downs wiązano przede wszystkim z Dúnedainami Arnoru, a dokładniej z dawnymi rodami ludzkimi zamieszkującymi królestwa Cardolanu i Rhudauru. Zanim północne królestwo uległo rozpadowi i zagładzie, wzgórza te otaczano czcią jako miejsca spoczynku przodków i bohaterów. Ich funkcja sepulkralna nadała temu obszarowi charakter sakralny, porównywalny z historycznymi krajobrazami kurhanowymi Europy wczesnośredniowiecznej².
W okresie wojen Arnoru z Królem-Czarnoksiężnikiem z Angmaru Barrow-downs stały się jednym z ostatnich bastionów oporu w Cardolanie. Po upadku królestwa oraz po Wielkiej Zarazie (1636 r. Trzeciej Ery), która niemal całkowicie wyludniła te ziemie, wzgórza zostały opanowane przez złowrogie istoty znane jako Upiory Kurhanów (Barrow-wights). Według przekazów były to duchy wysłane przez Angmar, mające na celu splugawienie dawnych grobów i ostateczne złamanie pamięci o królestwach Dúnedainów³.
Upiory Kurhanów uczyniły z Barrow-downs miejsce grozy i tabu. Ich obecność łączyła się z nekromancją i wypaczeniem dawnych rytuałów pogrzebowych: kurhany, niegdyś symbole czci i pamięci, stały się pułapkami, w których więziono i uśmiercano przybyszów. Tolkien świadomie wykorzystał tu motyw „skażonego grobu”, znany zarówno z folkloru anglosaskiego, jak i z sag nordyckich⁴.
W roku 3018 Trzeciej Ery Barrow-downs odegrały istotną rolę w wydarzeniach poprzedzających Wojnę o Pierścień. Frodo Baggins, Samwise Gamgee, Meriadok Brandybuck i Peregrin Took zostali tam pojmani przez Upiora Kurhanu. Ocalenie hobbitów nastąpiło dzięki interwencji Toma Bombadila, postaci stojącej poza porządkiem mocy Saurona i Nazgûli⁵.
Z kurhanów hobbici wynieśli starożytną broń pochodzącą z czasów Arnoru, wykutą przeciwko siłom Angmaru. Szczególne znaczenie miało ostrze, którym Meriadok Brandybuck ugodził Króla-Czarnoksiężnika na Polach Pelennoru, łamiąc jego ochronne czary i umożliwiając Éowinie zadanie śmiertelnego ciosu. W ten sposób Barrow-downs, mimo swej grozy, stały się pośrednio miejscem, gdzie dawne dziedzictwo Arnoru wpłynęło na los całej Wojny o Pierścień⁶.
W ujęciu symbolicznym Wzgórza Kurhanów stanowią przykład charakterystycznej dla Tolkiena reinterpretacji krajobrazu historycznego: są jednocześnie miejscem pamięci, zapomnienia i powrotu dawnej sprawiedliwości. Przeszłość, choć skażona przez zło, nie zostaje unicestwiona, lecz odzyskuje sens w kluczowym momencie dziejów.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. I, rozdz. 8: „Mgła na Kurhanach”.
- T.A. Shippey, The Road to Middle-earth.
- J.R.R. Tolkien, Appendices to The Lord of the Rings, dodatek A i B.
- Verlyn Flieger, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. I, rozdz. 7–8.
- Tamże, ks. V, rozdz. 6: „Bitwa na Polach Pelennoru”.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The History of Middle-earth, t. XII.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, A Question of Time.
- Chance, Jane, Tolkien’s Art: A Mythology for England.
