Azanulbizar

written by Anna Eldameldor Mokos

Azanulbizar (Dolina Ciemnego Strumienia) – przestrzeń pamięci i katastrofy w dziejach krasnoludów

Azanulbizar (khuzdul: Azanulbizar, „Dolina Ciemnego Strumienia”), znana w języku wspólnym jako Dolina Dimrill, była rozległą doliną położoną u wschodnich wrót Khazad-dûm w paśmie Gór Mglistych. Obszar ten miał szczególne znaczenie geograficzne i symboliczne, gdyż stanowił naturalne przedpole jednego z najpotężniejszych krasnoludzkich królestw w dziejach Ardy¹.

W dolinie tej znajdowały się źródła rzeki Kibil-nâla („Srebrnej Żyły”), wypływającej spod gór i zasilającej system wodny Anduiny, a także jezioro Kheled-zâram (quen. Nen Cenedril, „Zwierciadlane Jezioro”), znane ludziom jako Mirrormere. Jezioro to zajmowało szczególne miejsce w duchowości krasnoludów: według tradycji było ono miejscem wizji proroczych, a Durin I Nieśmiertelny miał ujrzeć w jego tafli odbicie gwiazd, które zapowiadały jego przeznaczenie².

Po upadku Khazad-dûm w roku 1980 Trzeciej Ery, spowodowanym przebudzeniem Balroga (Zguby Durina), Azanulbizar stopniowo utraciła swój dawny charakter. Region uległ wyludnieniu i stał się przestrzenią groźną, naznaczoną obecnością orków i cieniem Morii. Kulminacyjnym wydarzeniem w jego dziejach była jednak Bitwa w Dolinie Azanulbizar stoczona w roku 2799 Trzeciej Ery, kończąca trwającą sześć lat Wojnę Krasnoludów z Orkami³.

Starcie to miało charakter wyjątkowo krwawy i dramatyczny. Wojska krasnoludów, zgromadzone z niemal wszystkich rodów, zmierzyły się z armią orków Morii. W bitwie poległ Thráin I Żelazna Pięść, król pod Górą, a jego syn Thráin II oraz wnuk Thorin II Dębowa Tarcza brali czynny udział w walce. Zwycięstwo krasnoludów było pełne, lecz okupione ogromnymi stratami; według tradycji dolina została „zapełniona poległymi tak gęsto, że woda Ciemnego Strumienia spływała czarna od krwi”⁴. Pomimo triumfu krasnoludy nie odzyskały Khazad-dûm, uznając, że obecność Balroga czyni ją nie do odzyskania.

W późniejszych wiekach Azanulbizar zachowała znaczenie strategiczne jako przejście między Morią a Lothlórien. W czasie Wojny o Pierścień doliną tą przeszła Drużyna Pierścienia, opuszczając Morii po śmierci Gandalfa Szarego i kierując się ku Złotemu Lasowi. Przemarsz ten symbolicznie łączył przeszłą tragedię krasnoludów z aktualnym losem Wolnych Ludów Śródziemia⁵.

W ujęciu mitologicznym Azanulbizar pełni funkcję krajobrazu pamięci: miejsca, gdzie sacrum (Mirrormere jako przestrzeń objawienia) splata się z historią przemocy, żałoby i nieodwracalnej utraty. Jest to jedno z tych miejsc w legendarium Tolkiena, gdzie geografia staje się nośnikiem zbiorowej traumy i tożsamości kulturowej, zwłaszcza w odniesieniu do krasnoludów.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, „The Fellowship of the Ring”, ks. II.
  2. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Rings of Power and the Third Age”.
  3. J.R.R. Tolkien, Appendix A: Annals of the Kings and Rulers.
  4. Tamże; por. The Peoples of Middle-earth.
  5. J.R.R. Tolkien, The Fellowship of the Ring, „The Mirror of Galadriel”.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
  • Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth (History of Middle-earth, vol. XII).
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Chance, Jane, Tolkien’s Art: A Mythology for England.