Avathar

written by Anna Eldameldor Mokos

Avathar („Cienie”) w geografii i mitologii Amanu

Avathar (quen. Avathar, dosł. „Cienie”) był południowym regionem kontynentu Amanu w Nieśmiertelnych Krainach, rozciągającym się pomiędzy zachodnimi stokami pasma Pelóri a Wielkim Morzem. W odróżnieniu od Eldamaru i centralnych obszarów Valinoru, Avathar jawił się jako kraina surowa, zimna i niemal całkowicie pozbawiona stałego osadnictwa elfickiego. Tolkien konsekwentnie opisuje ją jako obszar ponury, spowity cieniem i ciszą, kontrastujący z urodzajnością oraz światłem ziem Valarów¹.

Geografia Avatharu miała znaczenie nie tylko topograficzne, lecz także symboliczne. Region ten znajdował się poza głównym nurtem życia Amanu i nie był objęty bezpośrednią opieką Valarów w takim stopniu jak Valinor właściwy. Jego położenie „na marginesie” świata błogosławionego czyniło go przestrzenią graniczną – strefą przejścia między ładem a chaosem, światłem a ciemnością².

Z Avatharem nierozerwalnie związana jest postać Ungolianty, pradawnej istoty o arachnicznej postaci, określanej przez Tolkiena mianem bytu „pochodzącego spoza Ardy”. Przez długi czas Ungolianta przebywała właśnie w Avatharze, gdzie znalazła schronienie w jego mroku i pustce. Region ten, nieprzenikniony i opuszczony, umożliwił jej trwanie poza bezpośrednim nadzorem Valarów³.

To właśnie z Avatharu Melkor wezwał Ungoliantę, zawierając z nią złowrogi sojusz, którego kulminacją było zniszczenie Dwóch Drzew Valinoru. W tym sensie Avathar staje się przestrzenią inicjalną jednego z najdonioślejszych aktów destrukcji w dziejach Ardy. Nie jest on jedynie tłem wydarzeń, lecz integralnym elementem narracji o upadku światła i wtargnięciu ciemności do Amanu⁴.

W ujęciu symbolicznym Avathar pełni funkcję „cienia rzuconego na Nieśmiertelne Krainy” – miejsca, które istnieje wewnątrz świata błogosławionego, a zarazem pozostaje wobec niego obce. Tolkien, operując kontrastem geograficznym i moralnym, ukazuje, że nawet w Amanie istniały obszary nieobjęte pełnią harmonii, co zapowiada możliwość skażenia i katastrofy. Avathar staje się tym samym zapowiedzią późniejszych „ziem cienia” w Śródziemiu, takich jak Mordor czy Nan Dungortheb, choć nigdy nie osiąga ich stopnia zepsucia⁵.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Darkening of Valinor”.
  2. Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  3. J.R.R. Tolkien, Morgoth’s Ring (History of Middle-earth, vol. X).
  4. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Darkening of Valinor”.
  5. Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring (History of Middle-earth, vol. X).
  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
  • Chance, Jane, Tolkien’s Art: A Mythology for England.