Atanatári

written by Anna Eldameldor Mokos

Atanatári („Ojcowie Ludzi”)

Atanatári (quen. „Ojcowie Ludzi”) to określenie stosowane przez Noldorów wobec pierwszych ludzi, którzy w Pierwszej Erze przybyli ze wschodniego Śródziemia do Beleriandu, gdzie weszli w bezpośredni kontakt z Elfami — zarówno z Noldorami, jak i Sindarami¹. W języku sindarińskim wobec tych ludów częściej używano zbiorczego miana Edain, które z czasem stało się nazwą tradycyjną i dominującą w narracji elfickiej oraz ludzkiej².

Przybycie Atanatári do Beleriandu miało doniosłe znaczenie kulturowe i historyczne. Jako pierwsi spośród ludzi weszli oni w trwałe relacje z Calaquendi — Elfami Światła, którzy niedawno powrócili z Amanu i byli bezpośrednimi świadkami obecności Valarów³. Kontakty te umożliwiły Atanatári szybkie przyswojenie zaawansowanych umiejętności rzemieślniczych, wojskowych i organizacyjnych, a także elfickich wzorców etycznych i estetycznych.

Istotną rolę w kształtowaniu tożsamości Atanatári odegrała również ich religijna percepcja świata. Valarowie i Maiarowie byli przez nich postrzegani jako istoty boskie lub półboskie — obiekty zarówno czci, jak i lęku. Ta postawa, pośrednicząca między pierwotnym animizmem a bardziej uporządkowaną kosmologią elficką, wpłynęła na rozwój ich mitów, prawa zwyczajowego oraz pojęcia władzy i przeznaczenia⁴.

Z kręgu Atanatári wywodziły się Trzy Domy Edainów: Dom Bëora, Dom Halethy oraz Dom Hadora, które odegrały kluczową rolę w wydarzeniach Wojny o Klejnoty⁵. Z ich rodów pochodzili najwybitniejsi bohaterowie ludzkiej historii Pierwszej Ery, m.in. Beren, Húrin, Túrin Turambar, Tuor oraz Eärendil Żeglarz. Małżeństwa między Edainami a Eldarami (Beren i Lúthien, Tuor i Idril) wprowadziły element elfickiej krwi do ludzkich rodów, co w tradycji Tolkienowskiej wiązało się z wyjątkowym statusem moralnym i historycznym⁶.

Dziedzictwo Atanatári stanowiło fundament późniejszej cywilizacji Dúnedainów — zarówno w Númenorze, jak i w królestwach Arnoru i Gondoru. W narracji Tolkiena wszystko, co uchodziło wśród ludzi za szlachetne, prawowite i wielkie — władza królewska, poczucie obowiązku, wierność przysiędze oraz zdolność do poświęcenia — miało swoje źródło właśnie w tych pierwszych „Ojców Ludzi”⁷.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Coming of Men into the West”.
  2. Tamże.
  3. Tamże; por. Valaquenta.
  4. Verlyn Flieger, Splintered Light.
  5. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Edain”.
  6. Tamże; Akallabêth.
  7. J.R.R. Tolkien, The Peoples of Middle-earth.

Bibliografia

  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth.
  • Tolkien, J.R.R., Akallabêth.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.