Arien

Arien była jedną z Maiarów, duchów niższego rzędu uczestniczących w porządkowaniu Ardy, i pełniła funkcję strażniczki oraz przewodniczki Słońca. W tradycji przekazanej przez Eldarów opisywana jest jako istota o naturze ognistej i świetlistej, „płomień nieugaszony”, którego postać była zbyt jasna i gwałtowna, by mogła przybrać trwałą cielesną formę¹.

Przed ukształtowaniem Słońca Arien należała do służby Ványi, zwanej Wiecznie Młodą, opiekunki kwiatów i światła w ogrodach Valinoru. Już w tym okresie wyróżniała się szczególną bliskością z pierwiastkiem ognia i światła, co czyniło ją wyjątkową nawet wśród Maiarów². Po zniszczeniu Dwóch Drzew Valinoru – Telperiona i Laureliny – Valarowie postanowili zachować ich ostatnie owoce i uczynić z nich nowe źródła światła dla Ardy. Owoc Laureliny został umieszczony w naczyniu wykutym przez Aulëgo, a zadanie prowadzenia go po niebiosach powierzono właśnie Arien³.

Od tego momentu Arien stała się nie tylko opiekunką, lecz także uosobieniem Słońca w sensie kosmologicznym i symbolicznym. W przeciwieństwie do Tiliona, Maii Księżyca, Arien nie była istotą zmienną ani skłonną do wahań; jej ruch po niebie był stały i nieubłagany, co Eldarowie interpretowali jako znak jej niezłomnej natury⁴. Jej ogień był tak potężny, że nawet Melkor w czasach swojej największej siły nie ośmielił się zbliżyć do Słońca po jego wzniesieniu na niebiosa.

W tradycji ludów Śródziemia Arien uchodziła za jedną z najbliższych śmiertelnikom spośród Maiarów, choć nie w sensie osobowego kontaktu, lecz poprzez bezpośrednie oddziaływanie jej światła na świat ludzi. Słońce, w przeciwieństwie do Gwiazd czy Księżyca, było postrzegane jako znak nowej epoki – czasu ludzi (Atanów) – i jako symbol siły, życia oraz nieodwracalnego biegu czasu⁵. W tym kontekście Arien bywa interpretowana jako kosmiczny odpowiednik idei ognia prometeuszowego lub solarnego bóstwa znanego z mitologii indoeuropejskich, choć Tolkien konsekwentnie unikał nadawania jej statusu bogini w sensie religijnym.

W legendarium Tolkiena Arien nie odgrywa aktywnej roli narracyjnej w dziejach Pierwszej, Drugiej ani Trzeciej Ery, lecz jej obecność stanowi fundamentalny element kosmologii Ardy. Jest ona jednym z kluczowych przykładów, w jaki sposób Tolkien łączy abstrakcyjne pojęcia – światło, ogień, czas – z osobowymi bytami duchowymi, zachowując równowagę między mitem, metafizyką a narracją literacką.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Sun and Moon and the Hiding of Valinor”.
J.R.R. Tolkien, Valaquenta, opis Maiarów.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Darkening of Valinor”.
J.R.R. Tolkien, The Letters of J.R.R. Tolkien, listy dotyczące kosmologii Ardy.
Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Valaquenta.
Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.