Arien
Arien była jedną z Maiarów, duchów niższego rzędu uczestniczących w porządkowaniu Ardy, i pełniła funkcję strażniczki oraz przewodniczki Słońca. W tradycji przekazanej przez Eldarów opisywana jest jako istota o naturze ognistej i świetlistej, „płomień nieugaszony”, którego postać była zbyt jasna i gwałtowna, by mogła przybrać trwałą cielesną formę¹.
Przed ukształtowaniem Słońca Arien należała do służby Ványi, zwanej Wiecznie Młodą, opiekunki kwiatów i światła w ogrodach Valinoru. Już w tym okresie wyróżniała się szczególną bliskością z pierwiastkiem ognia i światła, co czyniło ją wyjątkową nawet wśród Maiarów². Po zniszczeniu Dwóch Drzew Valinoru – Telperiona i Laureliny – Valarowie postanowili zachować ich ostatnie owoce i uczynić z nich nowe źródła światła dla Ardy. Owoc Laureliny został umieszczony w naczyniu wykutym przez Aulëgo, a zadanie prowadzenia go po niebiosach powierzono właśnie Arien³.
Od tego momentu Arien stała się nie tylko opiekunką, lecz także uosobieniem Słońca w sensie kosmologicznym i symbolicznym. W przeciwieństwie do Tiliona, Maii Księżyca, Arien nie była istotą zmienną ani skłonną do wahań; jej ruch po niebie był stały i nieubłagany, co Eldarowie interpretowali jako znak jej niezłomnej natury⁴. Jej ogień był tak potężny, że nawet Melkor w czasach swojej największej siły nie ośmielił się zbliżyć do Słońca po jego wzniesieniu na niebiosa.
W tradycji ludów Śródziemia Arien uchodziła za jedną z najbliższych śmiertelnikom spośród Maiarów, choć nie w sensie osobowego kontaktu, lecz poprzez bezpośrednie oddziaływanie jej światła na świat ludzi. Słońce, w przeciwieństwie do Gwiazd czy Księżyca, było postrzegane jako znak nowej epoki – czasu ludzi (Atanów) – i jako symbol siły, życia oraz nieodwracalnego biegu czasu⁵. W tym kontekście Arien bywa interpretowana jako kosmiczny odpowiednik idei ognia prometeuszowego lub solarnego bóstwa znanego z mitologii indoeuropejskich, choć Tolkien konsekwentnie unikał nadawania jej statusu bogini w sensie religijnym.
W legendarium Tolkiena Arien nie odgrywa aktywnej roli narracyjnej w dziejach Pierwszej, Drugiej ani Trzeciej Ery, lecz jej obecność stanowi fundamentalny element kosmologii Ardy. Jest ona jednym z kluczowych przykładów, w jaki sposób Tolkien łączy abstrakcyjne pojęcia – światło, ogień, czas – z osobowymi bytami duchowymi, zachowując równowagę między mitem, metafizyką a narracją literacką.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Sun and Moon and the Hiding of Valinor”.
- J.R.R. Tolkien, Valaquenta, opis Maiarów.
- J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Darkening of Valinor”.
- J.R.R. Tolkien, The Letters of J.R.R. Tolkien, listy dotyczące kosmologii Ardy.
- Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., Valaquenta.
- Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
