Argonath („Królewskie Kamienie”)
Argonath (sind. „Królewskie Kamienie”), zwane również Bramami Królów lub Bramami Gondoru, to para monumentalnych posągów wykutych w stromych klifach po obu stronach rzeki Anduiny, u północnego wlotu do jeziora Nen Hithoel, powyżej wodospadów Rauros. Stanowiły one jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli dawnej potęgi Królestwa Gondoru¹.
Posągi przedstawiały Isildura i Anáriona, synów Elendila i współzałożycieli królestw Arnoru i Gondoru po Upadku Númenoru. Ukazano ich w postawie majestatycznej i surowej: z koronami na głowach, hełmami wojennymi, z uniesionymi ramionami w geście zarówno ostrzegawczym, jak i władczym. Ikonografia Argonathu łączyła w sobie funkcję apotropaiczną (odstraszającą wrogów) z ideologiczną manifestacją prawowitej władzy Dúnedainów².
Argonath został wzniesiony około 1340 roku Trzeciej Ery, z inicjatywy króla Rómendacila II (Minalcara), w okresie szczytowej potęgi militarnej i politycznej Gondoru. Jego celem było symboliczne i praktyczne oznaczenie północnej granicy królestwa, a zarazem przypomnienie podróżnym i potencjalnym najeźdźcom o autorytecie i dziedzictwie władców Númenorejskich³.
Choć Argonath nie pełnił funkcji militarnej w ścisłym sensie (nie był twierdzą ani punktem obronnym), jego znaczenie propagandowe i kulturowe było ogromne. Monumentalne rozmiary i umiejscowienie posągów sprawiały, że każdy, kto wpływał Anduiną w głąb Gondoru, musiał symbolicznie „przejść pod spojrzeniem królów”. W tym sensie Argonath funkcjonował jako kamienna granica sakralno-polityczna, analogiczna do triumfalnych łuków starożytnego Rzymu lub kolosalnych posągów władców świata antycznego⁴.
W czasach Wojny o Pierścień Argonath był już reliktem minionej chwały. Gondor znajdował się w stanie politycznego i demograficznego upadku, a dawna północna granica królestwa nie była już realnie kontrolowana. Mimo to symboliczne oddziaływanie Królewskich Kamieni pozostało silne – co znajduje wyraz w reakcji członków Drużyny Pierścienia, dla których Argonath stanowił niemal mistyczne zetknięcie z „utraconą wielkością” Dúnedainów⁵.
W interpretacji literackiej Argonath pełni zatem podwójną funkcję: jest zarówno świadectwem historycznej potęgi Gondoru, jak i znakiem jej nieodwracalnego przemijania. Tolkien wykorzystuje ten motyw, aby podkreślić centralny dla swego legendarium temat upadku wielkich cywilizacji oraz napięcia między pamięcią dawnej chwały a kruchością teraźniejszości.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. II, rozdz. 9: „The Great River”.
- J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The History of Galadriel and Celeborn” (kontekst ikonografii Númenorejskiej).
- J.R.R. Tolkien, Appendices, Dodatek A: „The Númenórean Kings”.
- Tom Shippey, The Road to Middle-earth.
- Verlyn Flieger, A Question of Time: J.R.R. Tolkien’s Road to Faërie.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
- Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, A Question of Time.
