Aratar

Aratar (quen. „Wywyższeni”) to zbiorcze określenie ośmiu najpotężniejszych Valarów, których moc, autorytet i znaczenie przewyższały pozostałych mieszkańców Amanu oraz innych Ainurów działających w Ardzie¹. Stanowili oni wewnętrzne grono władców Ardy i pełnili funkcję nadrzędnych opiekunów porządku kosmicznego ustanowionego przez Eru Ilúvatara.

Do Aratarów należeli:

Manwë Súlimo – najwyższy spośród Valarów, namiestnik Ilúvatara w Ardzie, władca wiatrów i przestworzy;
Varda Elentári – Pani Gwiazd, najczystsza z Ainurów, szczególnie czczona przez Elfy;
Ulmo – Pan Wód, jedyny z Aratarów, który niemal nie opuszczał Śródziemia;
Aulë – Kowal, mistrz materii nieożywionej, nauczyciel rzemiosła;
Yavanna Kementári – Dawczyni Owoców, opiekunka wszelkiego wzrostu i życia roślinnego;
Námo (Mandos) – Strażnik Losów Ardy, sędzia i prorok, władający Salami Mandosu;
Nienna – Pani Żałoby i Współczucia, której nauki kształtowały mądrość i pokorę;
Oromë – Myśliwy Valarów, pan lasów i pogromca potworów Morgotha².

Manwë i Varda rezydowali na Taniquetilu, najwyższej górze Ardy, w pałacu Ilmarin, symbolizującym zwierzchnią władzę i harmonię kosmiczną³. Pozostali Aratarowie posiadali własne domeny i sfery oddziaływania, jednak to właśnie ta ósemka była uznawana za najpełniejszą manifestację porządku ustanowionego przez Ilúvatara w świecie.

Aratarowie odgrywali kluczową rolę w dziejach Ardy: uczestniczyli w kształtowaniu świata, w zmaganiach z Melkorem (Morgothem), w opiece nad Pierworodnymi i Drugorodnymi, a także w wydarzeniach eschatologicznych, takich jak Wojna Gniewu⁴. Ich przewaga nad innymi Valarami nie miała wyłącznie charakteru mocy fizycznej, lecz również autorytetu moralnego, mądrości i bliskości wobec pierwotnej Muzy Ainurów.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Valaquenta”.
Tamże.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Ainulindalë”.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Voyage of Eärendil and the War of Wrath”.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Morgoth’s Ring (History of Middle-earth, vol. X).
Tolkien, J.R.R., The Peoples of Middle-earth (History of Middle-earth, vol. XII).
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.