Ancalagon

written by Anna Eldameldor Mokos

Ancalagon Czarny (Ancalagon the Black)

Ancalagon Czarny był najpotężniejszym spośród Skrzydlatych Smoków (urulóki), a zarazem największym i najbardziej niszczycielskim smokiem w całej historii Ardy. Został stworzony przez Morgotha (Melkora) w głębinach Angbandu pod koniec Pierwszej Ery jako ostateczna broń w wojnie przeciwko Valarom i Eldarom¹. Jego imię wywodzone jest z języka sindarińskiego i interpretowane jako „pędzące paszcze” lub „gwałtowna szczęka”, co podkreśla zarówno jego niszczycielską naturę, jak i drapieżną potęgę².

Ancalagon był pierwszym smokiem zdolnym do lotu, a tym samym kulminacją długiego procesu degeneracyjnego i zarazem intensyfikacyjnego w rozwoju smoków Morgotha: od pierwotnych, bezskrzydłych bestii ognia, takich jak Glaurung, po istoty łączące ogień, inteligencję i dominację powietrzną³. Jego rozmiary i siła przewyższały wszystko, co dotąd pojawiło się na świecie; Tolkien podkreśla, że gdy Ancalagon wzbił się w powietrze, „ciemność spowiła niebo”, co nadaje mu wymiar niemal kosmiczny⁴.

Po raz pierwszy Ancalagon został wypuszczony podczas Wojny Gniewu (545–587 Pierwszej Ery), gdy siły Valarów, Maiarów i Eldarów uderzyły na Angband, aby ostatecznie obalić Morgotha. Ancalagon poprowadził wówczas zastępy skrzydlatych smoków przeciwko armii Zachodu i przez pewien czas przechylił szalę zwycięstwa na stronę Ciemności⁵. Jego pojawienie się stanowiło apogeum militarnej potęgi Morgotha i niemal doprowadziło do klęski wojsk Valarów.

Ostatecznie Ancalagon został pokonany przez Eärendila Żeglarza, który wzbił się w przestworza na statku Vingilot, wspierany przez Wielkie Orły pod wodzą Thorondora⁶. Śmierć smoka miała wymiar nie tylko militarny, lecz także symboliczny: gdy Ancalagon runął na ziemię, jego ciało zniszczyło wieże Thangorodrimu, co doprowadziło do zawalenia się najpotężniejszego bastionu Morgotha i przesądziło o jego ostatecznej klęsce⁷.

W mitologii Śródziemia Ancalagon Czarny pełni funkcję eschatologicznego potwora, będącego ucieleśnieniem ostatniego i najbardziej desperackiego wysiłku zła. Jego upadek wyznacza kres Pierwszej Ery i symbolizuje nie tylko militarną porażkę Morgotha, lecz także granicę destrukcyjnej mocy, jaką może osiągnąć skażone stworzenie. W tym sensie Ancalagon zajmuje miejsce analogiczne do apokaliptycznych smoków i potworów znanych z mitologii indoeuropejskich i biblijnych, będąc figurą chaosu, który zostaje unicestwiony w decydującym momencie dziejów.

Przypisy

  1. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Voyage of Eärendil and the War of Wrath”.
  2. J.R.R. Tolkien, The Lost Road and Other Writings.
  3. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Ruin of Beleriand”.
  4. Tamże.
  5. Tamże.
  6. J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Voyage of Eärendil…”.
  7. Tamże.

Bibliografia

  • Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
  • Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
  • Tolkien, J.R.R., The Lost Road and Other Writings.
  • Tolkien, Christopher (red.), The History of Middle-earth, t. V–XII.
  • Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.