Amon Uilos

Amon Uilos (sind. „Wzgórze Wiecznie Śnieżnobiałe”) jest jedną z elfickich nazw Taniquetilu, najwyższej góry w Amanie i zarazem najwyższego wzniesienia Ardy. Nazwa ta funkcjonuje przede wszystkim w tradycji sindarińskiej i podkreśla fizyczny oraz symboliczny aspekt góry jako miejsca nieustannie pokrytego śniegiem i oddzielonego od świata niższych krain¹.

Na szczycie Amon Uilos wznosił się Ilmarin, pałac Manwëgo, Najwyższego z Valarów, oraz jego małżonki Vardy Elentári. Siedziba ta stanowiła centralny punkt władzy w Amanie i miejsce, z którego Manwë sprawował opiekę nad Ardą, pozostając w szczególnej łączności z wolą Ilúvatara². Z racji swego położenia Ilmarin znajdował się „bliżej niebios” niż jakiekolwiek inne miejsce na świecie, co w elfickiej kosmologii miało zarówno znaczenie dosłowne, jak i metafizyczne.

Amon Uilos bywa w literaturze przedmiotu określany mianem „Olimpu Ardy”, analogicznie do greckiej góry Olimp jako siedziby bogów. Porównanie to ma jednak charakter interpretacyjny, a nie dosłowny: w przeciwieństwie do antropomorficznych bóstw mitologii greckiej, Valarowie Tolkiena nie są bogami w sensie teologicznym, lecz potężnymi bytami stworzonymi, podporządkowanymi Ilúvatarowi³. Niemniej sama topografia – niedostępny szczyt, stała obecność śniegu i światła, oddzielenie od świata śmiertelników – wpisuje Amon Uilos w uniwersalny mitologiczny schemat świętej góry jako osi kosmosu (axis mundi).

W narracji legendarium Amon Uilos pełni funkcję przede wszystkim kosmologiczną i symboliczną. Nie jest miejscem akcji dramatycznych wydarzeń, lecz raczej stałym punktem odniesienia, wyrażającym ideę ładu, autorytetu i transcendencji. Z perspektywy elfów stanowi on centrum sakralne świata, miejsce najbliższe myśli Ilúvatara, a zarazem znak hierarchicznego porządku Ardy⁴.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Valaquenta”.
J.R.R. Tolkien, The Silmarillion, „Of the Beginning of Days”.
J.R.R. Tolkien, The Letters of J.R.R. Tolkien, listy dotyczące natury Valarów.
Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.

Bibliografia

Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Tolkien, J.R.R., The Silmarillion.
Tolkien, J.R.R., Valaquenta.
Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.