Amon Hen

Amon Hen (sind. „Wzgórze Oka”) był jednym z trzech charakterystycznych wzniesień otaczających jezioro Nen Hithoel na rzece Anduinie, w północnej części Gondoru. Po przeciwnej stronie rzeki wznosił się Amon Lhaw („Wzgórze Ucha”), natomiast pośrodku jeziora znajdowała się stroma, skalista wyspa Tol Brandir (zwana także Tindrock), uznawana za niedostępną¹. Układ tych trzech punktów tworzył symboliczny i funkcjonalny krajobraz obserwacyjny o znaczeniu strategicznym i metafizycznym.

Na szczytach Amon Hen i Amon Lhaw wzniesiono kamienne konstrukcje znane jako Siedziba Widzenia (Seat of Seeing) oraz Siedziba Słyszenia (Seat of Hearing). Zostały one ustanowione w okresie potęgi Gondoru jako miejsca nadzoru nad północnymi granicami królestwa, umożliwiające obserwację ruchów wojsk i wydarzeń zachodzących w dolinie Anduiny². Ich istnienie świadczy o rozwiniętej kulturze administracyjnej i symbolicznej Númenorejczyków, którzy łączyli praktyczne funkcje militarne z ideą „czuwania” nad porządkiem świata.

Podczas Wojny o Pierścień Amon Hen stało się miejscem jednego z kluczowych epizodów narracyjnych. Frodo Baggins, oddzielony od Drużyny Pierścienia, zasiadł na Tronie Widzenia. W wyniku tego aktu doświadczył rozszerzonej percepcji, obejmującej wizje wydarzeń rozgrywających się w odległych częściach Śródziemia – od Mordoru po Isengard i Gondor³. Doświadczenie to miało charakter zarówno poznawczy, jak i niebezpieczny: Frodo niemal został ujawniony Sauronowi, którego „Oko” stanowiło mroczne przeciwieństwo symboliki Amon Hen⁴.

W sensie symbolicznym Amon Hen reprezentuje ambiwalentny motyw wiedzy i odpowiedzialności. Widzenie ponad miarę niesie ze sobą ryzyko zniewolenia przez wolę potężniejszą, co wpisuje się w szerszą refleksję Tolkiena nad granicami poznania i pokusą wszechwiedzy⁵. Wzgórze Oka nie jest zatem jedynie punktem topograficznym, lecz miejscem styku geografii, władzy i metafizyki.

Przypisy

J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, ks. II, rozdz. 10.
J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The History of Galadriel and Celeborn”.
J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, „The Breaking of the Fellowship”.
J.R.R. Tolkien, The Letters of J.R.R. Tolkien, listy dotyczące symboliki Oka.
Tom Shippey, The Road to Middle-earth.

Bibliografia

Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
Tolkien, J.R.R., The Letters of J.R.R. Tolkien, red. H. Carpenter.
Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.