Aglarond („Lśniące Jaskinie”)
Aglarond to rozległy kompleks jaskiń położony pod Helmowym Jarem (Helm’s Deep), w zachodniej części królestwa Rohan, w bezpośrednim sąsiedztwie twierdzy Hornburg (Rogaty Gród). Miejsce to odgrywa istotną rolę zarówno w historii militarnej Rohanu, jak i w późniejszych dziejach relacji między ludźmi a krasnoludami w Czwartej Erze.
Podczas Wojny o Pierścień w 3019 roku Trzeciej Ery w Helmowym Jarze rozegrała się jedna z kluczowych bitew konfliktu, w której wojska króla Théodena przy wsparciu Aragorna, Legolasa i Gimliego odparły liczniejszą armię Sarumana¹. Choć same Jaskinie nie były bezpośrednią areną starcia, ich obecność stanowiła istotny element topografii regionu i była znana obrońcom twierdzy.
Nazwa Aglarond pochodzi z języka sindarin i oznacza dosłownie „Lśniące Jaskinie” (od aglar – „blask, chwała” oraz rond – „sklepiona komnata, grota”)². Opisy zawarte w Władcy Pierścieni przedstawiają Aglarond jako jedno z największych cudów naturalnych Śródziemia: system podziemnych sal, kolumn i korytarzy o ścianach mieniących się barwami, z kryształowymi formacjami i naturalnymi sklepieniami o niezwykłej harmonii kształtów. Ich piękno wywarło szczególne wrażenie na krasnoludzie Gimlim, który porównywał je do najwspanialszych dzieł podziemnej architektury krasnoludzkiej³.
Tradycja Rohirrimów przypisywała powstanie lub przynajmniej pierwsze rozpoznanie Jaskiń Númenorejczykom w Drugiej Erze, choć sam Tolkien sugeruje, że formacje te mogły być znacznie starsze i w całości naturalnego pochodzenia, a ich późniejsze „odkrycie” wiązało się raczej z zasiedleniem regionu niż z aktem budowlanym⁴. W tym sensie Aglarond stanowi przykład charakterystycznego dla Tolkiena napięcia między dziełem natury a kulturową interpretacją przestrzeni.
Po zakończeniu Wojny o Pierścień Aglarond odegrał nową rolę w dziejach Śródziemia. Gimli, syn Glóina, powrócił tam wraz z grupą krasnoludów z Ereboru i założył stałą osadę, obejmując tytuł Władcy Lśniących Jaskiń⁵. W Czwartej Erze miejsce to stało się jednym z ważniejszych ośrodków krasnoludzkiego rzemiosła, znanym z mistrzostwa w kamieniarstwie i metalurgii, a zarazem symbolem trwałego przymierza między Rohirrimami a krasnoludami.
W szerszym ujęciu Aglarond pełni w legendarium Tolkiena funkcję przestrzeni mediacyjnej: łączy świat ludzi, elfów i krasnoludów, a także kontrastuje surową architekturę wojenną Hornburga z kontemplacyjnym pięknem podziemnej natury. Jaskinie te stanowią zarazem wyraz tolkienowskiej idei, że prawdziwa wielkość nie zawsze rodzi się z potęgi militarnej, lecz z umiejętności dostrzegania i pielęgnowania piękna świata⁶.
Przypisy
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, t. II: The Two Towers, „Helm’s Deep”.
- J.R.R. Tolkien, The Etymologies, hasła AGLAR, ROND.
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, t. II: The Two Towers, „The Glittering Caves”.
- J.R.R. Tolkien, Unfinished Tales, „The History of Galadriel and Celeborn” (kontekst geograficzny Rohanu).
- J.R.R. Tolkien, The Lord of the Rings, Dodatek A: „Annals of the Kings and Rulers”.
- Verlyn Flieger, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
Bibliografia
- Tolkien, J.R.R., The Lord of the Rings.
- Tolkien, J.R.R., Unfinished Tales.
- Tolkien, J.R.R., The Etymologies.
- Shippey, Tom, The Road to Middle-earth.
- Flieger, Verlyn, Splintered Light: Logos and Language in Tolkien’s World.
