O projekcie Tolkien Universe

written by Anna Eldameldor Mokos

Ten projekt powstał z przekonania, że twórczość Tolkiena zasługuje na lekturę uważną, pogłębioną i odpowiedzialną — taką, która nie zatrzymuje się na fabule ani na emocjonalnym zachwycie, lecz sięga do warstw ukrytych pod powierzchnią tekstu.

Czytam Tolkiena interdyscyplinarnie. Oznacza to, że łączę narzędzia:

  • literaturoznawstwa i filologii,
  • mitologii i historii idei,
  • psychologii głębi i socjologii,
  • teologii, antropologii kultury i symboliki.

Nie traktuję Śródziemia jako zamkniętego uniwersum fantasy, lecz jako świat sensów, który dialoguje z mitami Europy, doświadczeniem XX wieku, duchowością Zachodu i pytaniami o naturę człowieka, władzy, zła, wspólnoty i nadziei.

To nie jest czytanie „co autor miał na myśli” ani „co mi się w tej historii podoba”.
To próba odpowiedzi na pytanie: dlaczego ten świat wciąż do nas mówi — i co mówi o nas samych.

Dlaczego interdyscyplinarnie?

Ponieważ Tolkien sam myślał interdyscyplinarnie.

Był filologiem, mediewistą, znawcą mitów, człowiekiem głębokiej wiary i wrażliwości kulturowej. Jego dzieło nie powstało w próżni — wyrasta z języków, legend, traum wojny, sporów o nowoczesność i lęków przed utratą sensu.

Jedna metoda nie wystarcza, by uchwycić tę złożoność.

Dlatego w moich analizach:

  • język prowadzi do mitu,
  • mit do psychologii,
  • psychologia do etyki,
  • a etyka do pytań o współczesność.

Interdyscyplinarność nie jest tu modnym hasłem, lecz koniecznością interpretacyjną.

Czym ten projekt nie jest — i dlaczego to ważne

Ten projekt nie jest fandomem.

Fandom opiera się na emocjonalnej relacji z tekstem: na sympatii do bohaterów, identyfikacji, estetyce, zabawie konwencją. I nie ma w tym nic złego — fandom jest żywą formą kultury.

Ja jednak pracuję w innym porządku.

Nie pytam:

  • „kogo lubię najbardziej?”
  • „co by było, gdyby…?”
  • „jak to wygląda w filmach?”

Pytam:

  • jakie archetypy działają w tych opowieściach,
  • jakie mechanizmy władzy, traumy i odpowiedzialności Tolkien opisuje,
  • dlaczego pewne postacie zawodzą, a inne dojrzewają,
  • jak mit staje się narzędziem myślenia o świecie.

To różnica między uczestnictwem a badaniem.
Między przeżywaniem a interpretacją.
Między „kocham ten świat” a „chcę go zrozumieć”.

Czym jest prenumerata — naprawdę

Prenumerata na tej stronie nie jest paywallem i nie jest „kupowaniem artykułów”.

To forma mecenatu badawczego.

Wykupując prenumeratę:

  • wspierasz systematyczne, długofalowe badania nad twórczością Tolkiena,
  • umożliwiasz powstawanie pogłębionych analiz, esejów i materiałów edukacyjnych,
  • pomagasz utrzymać niezależność tego projektu — poza algorytmami, clickbaitem i uproszczeniem.

Dostęp do treści jest ważny, ale ważniejsze jest to, że dzięki Tobie ten projekt może istnieć i się rozwijać.

To wsparcie pracy intelektualnej: czasu spędzonego nad źródłami, książkami, rękopisami, porównaniami i interpretacją. Pracy, której nie da się przyspieszyć ani uprościć bez utraty sensu.

Dla kogo jest ten projekt?

Dla tych, którzy:

  • chcą czytać Tolkiena poważnie, ale nie dogmatycznie,
  • szukają głębi, a nie streszczeń,
  • są ciekawi, jak mit, psychologia i historia spotykają się w literaturze,
  • wierzą, że humanistyka wciąż ma znaczenie.

Jeśli myślisz o Śródziemiu nie tylko jako o świecie fantasy, lecz jako o opowieści o kondycji człowieka — jesteś we właściwym miejscu.